Erźań škamok 2026 ijen sunderkovoń 16 čistë · 29 menjutkoń lovnoma
Erźań ajgema dï kirdij mastor: hronika
Kavkśt kirdij mastoroś annoś sudońt pelde pekstams «Erźań Mastor» kuľalopańt: 2007-ce ijestë — prokuraturaś, 2014-stë — Roskomnadzoroś. 2009-ce ijestë Rossijań pŕavt sudoś kemekstaś: prokuraturańt vešemańt tevs a noldams; 2015-stë Roskomnadzorońt vešemadońtkak ulneś isťamo melssamozo. Kuľalopańt saiź sudtomo: 2019-ce ijestë lezëpargońt, kona noldïlize sonzë, polavtïź pŕavtonzo dï pŕavt redaktoronzo — promkstomo, javoľavtomavtomo, lovnïćatnenen apak jovta, — ijen jutaź vetikurostońt livtiź Pirguž Ińazorońt.
Kuľań Učaj lovi veľavtoma ijeks samaj 2019-ent: sudoś erźań valonten a pelks ulneś, kabinetëś žo lisś sudtońt sede vijeveks. Sede tov saś FSBś: 2023-ce ijen mučkamotne, teveś «ekstremistën lomańkurodo» dï 2025-ce ijen suďamoś — kavto ijet uslojstë Nujań Viďaznën, kona jurovtïze te lezëpargońt 1993-ce ijestë dï konanen ulneś 91 ijet.
1999-ce ijede ikele. Lezëpargo, kuľalopa, Aťań Ezem
-
Ajgema ·Tejezel erźatnen dï mokšotnen «Mastorava» lomańkuroś1989-ce ijen ejźurkovsto «Čilisema» žurnaloń redakcijaso puromit Mariź Kemaľ, Naďkin Dmitrij, Kšumanćań Pirguž (Musaľov Grigorij), Anisimov Anatolij, Gračjova Elena dï Šaronoń Sandra (Šaronov Aleksandr). Sïn kortït sede, koda veľavtoms erźań kelenten vijenzë. «Mastorava» lement puterdize Šaronoń Sandra. Ožokovoń 25-ce čistë Saran ošso lomańkurońt jurovtït promksso. Acamkovoń 17-ce čistë son jutavtï vasence konferencija, sonzë veti Naďkin, sït malav śado lomańt. Tarkańt kavkśt polavtït — pelit kirdivijtnede, — dï konferencijaś jutï profsojuzoń kuľturań kudoń kinozalso.Нуянь Видяз. Эрязденть арсезь. Саранск, 2010, с. 267–269
-
Kirdij mastor ·Kirdivijtne pel ije a teit «Mastoravańt» registracijanzoRespublikań pŕavtnë a kapšit lomańkurońt registracijanzo marto. Naďkinën śaldït važodema tarkasonzo pedinstitutso, ten melga vanït obkomsto. Mordvań mastorso nilengemende lamo sodaviks lomańt — śormadïćat, artistt, tonavtïćat — kedčelkstït Moskovov śorma. 1990-ce ijen čadïkovoń 28-ce čistë «Mastorava» lomańkurońt sovavtït rejestras.Нуянь Видяз. Эрязденть арсезь. Саранск, 2010, с. 269Ajgema ·«Mastoravań» vasence InekužośLomańkuroś purnï profsojuztnën kuľturań kudoso Inekužo — mordvań (erźań dï mokšoń) raśken tejemańkužo. Vejkejak čavo tarka 1200 tarkatnede. Delegatnë sït Mordvań mastorsto, Penzań, Samarań, Orenburgoń, Uljanovskojen jonkstnëstë, lamotne — respublikańt dï SSSRën tombalde. Respublikań pŕavtoś Učajkin Vasilij maksï promksonten 5000 celkovojt, profsojuzoś pandomavtomo maksï zal. Naďkin kortï dokladso erźaks, prezidiumoń sekretareks kočkit Nujań Viďazoń. Koncertëś jutï anśak erźaks dï mokšoks.Нуянь Видяз. Эрязденть арсезь. Саранск, 2010, с. 270–276
-
Kirdij mastor ·Mordvań raśken promksoś a maksï erźanten esenzë lemenzëMordvań raśken veserossijań I promksońt anokstït dï vetit respublikań pŕavtnë. Vasence škas pŕavtoks kočkit Naďkin Dmitrijen. Erźatne eńaldït erźa raśkent eś «erźa» lemsë lemďamodo — Promksoś eški eńaldomańt vejonov.«Беда», «Кто такие эрзя и что такое Эрзянь Мастор»; Нуянь Видяз. Эрязденть арсезь. Саранск, 2010, с. 276–277Lomańt ·Naďkin Dmitrij kulï Suomi mastorso a čaŕkodeviks ulevkstnësëPromkstońt mejle nile kovoń jutaź, Suomi mastorso apak učo kulï «Mastoravań» jurovtïćaś, poetëś, pedinstitutoń professoroś, Naďkin Dmitrij. Nujań Viďaz śormadï: końovtnen koŕas a nevtevi sonzë «uŕadamodoś», anśak vese, meze tejevś mejle, kortï samaj tede.Нуянь Видяз. Эрязденть арсезь. Саранск, 2010, с. 277
-
Lezëpargo, kuľalopa, Aťań Ezem ·Jurovtoź Erźań kelen idemań LezëpargośŔabov Anatolijen lemsë lezëpargońt jurovtïćazo Nujań Viďaz. 1993-ce ijen davolkovoń 8-ce čistë lezëpargoś jutavtïze registracijazo Justicijań ministerstvasońt. Koto ijet Viďaz vetikuroń pŕavt.Кулянь Учай, «Как у эрзян забирали фонд и газету», 20.07.2026; Нуянь Видяз. Эрязденть арсезь. Саранск, 2010, с. 278
-
Lezëpargo, kuľalopa, Aťań Ezem ·Lezëpargoś ušodï «Erźań Mastor» kuľalopańt noldamonzoČadïkovoń 16–17-ce čitnestë lezëpargoś teškstï Ŕabov Anatolijen 100 ijet čačomadonzo — son erźań kelen vasence professor, konań 1938-ce ijestë ledezel teke «buržuazijań nacionalist». Lezëpargoś kuči erźań veletneva 300–400 śormat, jutavtï čokšnen kortamot universitetën nacionalen fakultetsë dï sodalmań konferencija. Čokšnen kortamotnestë purnït 900 celkovojde lamo. Net jarmaktnën langs lisi kuľalopańt vasence nomerëzë. Sonzë anokstï Šaronoń Sandra redaktoroś. 1994-ce ijen acamkovsto 2016-ce ijes pŕavt redaktoroś — Nujań Viďaz.«Эрзянь Мастор», № 14 (310), 07.08.2009; Кулянь Учай, 20.07.2026; Нуянь Видяз. Эрязденть арсезь. Саранск, 2010, с. 278–280, 304
-
Ajgema ·Erźań raśken inekužoś kemekstï raśkelemde DeklaracijaInekužońt purnït Malov Aleksandr, Devätkin Valentin dï Mariź Kemaľ. Deklaracijaś kemekstï oficialen lement — erźań raśke.Справочник Erźań Mastor, «Конгресс эрзянского народа»; «Беда»Kirdij mastor ·Mordvań mastoroń Konstitucijaś putï erźań kelent čirke jutksKonstitucijań promksoś kemekstï Mordvań respublikań Konstitucijańt. Kirdij mastoroń keleks ejsënzë lemdeź «ruzoń dï mordvań (mokšoń, erźań) keltne»: kavto raśken kavto keltne śormadoź čirke jutkso vejke «mordvansent» vaksso.Конституция Республики Мордовия от 21.09.1995, «Гарант»; Кулянь Учай, «Двадцать девять поправок и эрзянский в скобках», 21.09.2026Ajgema ·VROs a sovića raśketnen vejsënďavksoś (VROAS) kedkirdi erźatnen meltopavtomast eś lemen langs.Pühajärve velesë (Estën mastor), VROASoń regionoń promksoś kedkirdi Erźań raśken inekužońt ejźurkovoń 23-ce čin Deklaracijanzo dï uči Rossijań dï Mordvań mastoroń kirdivijtnede «paro melen nevtema Erźatnen eś lemen langs meltopavtomań topavtomado». Ožokovoń 9-ce čistë VROASoń generalen sekretareś Michael van Walt van Praag kuči rezoľucijańt Černomïrdinnën, Rïbkinnën, Šumejkonen dï Merkuškinnën. Promksoś veši erźań raśkent vejsënďavksonten sovamonzo kapšavtomado. Inekužońt pelde — Malov Aleksandr dï Devätkin Valentin.Нуянь Видяз. Эрязденть арсезь. Саранск, 2010, с. 281–284 (резолюции совещания ОНН и письмо от 09.10.1995)
-
Lezëpargo, kuľalopa, Aťań Ezem ·Nujań Viďaz kortï erźatnede VROASoń konferencijaso Tallinn ošsoLezëpargoń pŕavtoś moli Estën mastorov, VROASoń V generaľnoj assamblejań inžeks: organizacijas sovamońt langs lezëpargońt jarmakonzo araśt. Konferencijasońt Tallinn ošso son kortï: «Minek, teven koŕas, kardaź tirin kelenten tonavtomaś vese tonavtolmatnesë… Minek natoj araś meltopavtomanok lemdevems eś Erźa lemsënek». Kortamońt rukšnï «Erźań Mastor» kuľalopaś.«Эрзянь Мастор», № 8 (36), 15.08.1997; Нуянь Видяз. Эрязденть арсезь. Саранск, 2010, с. 284–286
-
Kirdij mastor ·Keltnede zakonoś kavonzï Konstitucijańt formulanzoKirdijpromksoś kemekstï zakon «Mordvań respublikań kirdij keltnede» (№ 19-З). Erźań dï mokšoń keltne ejsënzëjak sajeź čirke jutks «mordvansent» vaksso.Закон Республики Мордовия от 06.05.1998 № 19-З, «Гарант»
-
Kirdij mastor ·Kirdivijtne kardït vasence Raśken Ozksońt, mejle merit jutavtomanzo jarmaktomoKšumanćań Pirguž velmevti Čukal velesë veseerźań ozksońt 1629-ce ijen dokumentënt koŕas, konasońt śormadoź vejsën oznomado Tašto dï Od Čukaltnën vaksso. Čukal velen sovetënt pŕavtoś, dï Pokš Ignadbujen ROVDń pŕavtoś, kučit «Ikelevśaldoma»: ozksonten, keľa, araś merema Merkuškinën, respublikań pŕavtońt, pelde, «Ten prevs sajeź, net onksońsajematnen jutavtomast kardaź». Bujen pŕavtoś, aštemkovoń 8-ce čistë, moli karšo: inžetnen, keľa, a koso andoms dï udovtoms, a ulevelt problemat lomanjutkoń kojluvonten. Lezëpargoś peńaci prokuraturav. Aštemkovoń 6-ce čistë bujen prokuroroś venksti: pokščin jutavtomado mereź, anśak jarmakt a ulit. Medkovoń 17-ce čistë ozksoś jutavtozel.Нуянь Видяз. Эрязденть арсезь. Саранск, 2010, с. 293–303 (предостережение сельсовета и РОВД, письмо главы района № 247 от 08.06.1999, письмо прокурора района от 06.07.1999)Lezëpargo, kuľalopa, Aťań Ezem ·Raśken Ozksso puromi Aťań EzemOznomadońt mejle Čukalońt vaksso puromi Aťań Ezemeś — ińaťań arsijkuroś. Sonzë purnï Kšumanćań Pirguž. Kortït Eŕuš Vežaj, Mariź Kemaľ, Malov Aleksandr, Nujań Viďaz, inžet Penzań jonkssto dï Krasnojaroń čirestë.Нуянь Видяз. Эрязденть арсезь. Саранск, 2010, с. 300–301
2000–2018. Kirdij mastoroś kavkśt moli sudov
-
Kirdij mastor ·Milicijaś kirdi erźań piketënt patriarhońt samstonzoUmaŕkovoń 3–4-ce čitnestë Aleksij II patriarhoś Mordvań mastorso. Valske, umaŕkovoń 4-ce čistënt Erźań kelen idemań Lezëpargońt aktivistnë lisit Sovetën kužonten plakat marto: «Erźatne učit pravoslavijańt pelde janksema čumotevenzë kisë!» dï «Erźań raśkent tragedijazo — cerkuvań ekstremizmańt čalgavks!». Plakatnën kenerit anśak videlgavtoms. Kšumanćań Pirgužoń, Nujań Viďazoń dï Kojanoń Viŕazoń, «Erźań raśken front» lomańkurostońt, sait-ukskit UAZso dï kirdit valskes: koto čast sťado penzamoń vids, advokattomo, Pirgužoń kirdit baška. Noldït sïnst omboce čin valskestë. Nujań Viďaz langs śormadït protokol viška huliganstvado. 2001-ce ijen sunderkovoń 30-ce čistë Saran ošoń Lenin lemsë bujen sudoś lovi ROVDsënt tejezent avoľ zakonoń teveks (čumondïze Viďazoń KoAPoń 158-ce statjańt koŕas), dï sai kaznastońt sonenzë 4000 celkovojt moralen zïjanoń kisë dï 500 celkovojt advokatoń kisë.Нуянь Видяз. Эрязденть арсезь: ёвтнеминестэ пурназь покш ёвтнема. Саранск, 2010, с. 307–314; решение Ленинского районного суда г. Саранска от 30.11.2001; Радио Свобода, 04.08.2000
-

Jovlań Olo (Romaškin Vladimir), 1970-ce ijetnen pezë — 1980-ce ijetnen vasence pelksëś. Fotoś redakcijań arhivstë Lomańt ·Kulï Jovlań Olo, «Torama» morokurońt teićazoJovlań Olo (Romaškin Vladimir) — muzïkant-foľklorist, erźań raśken moroń purnïća, 1990-ce ijestë sajeź «Toramań», ćorań morokurońt vetićazo. 1999-ce ijestë son veti koncert velmevteź vasence Raśken Ozkssońt. 2002-ce ijen umaŕkovoń 16-ce čistë Kšumanćań Pirguž śormadï estën jalgatnenen: Olonen tejśt operacija dï muśt pŕasonzo zïjanov kasovks. Umaŕkovoń 29-ce čistë son kulï, sonenzë ulneś 50 ijet. Kalmaź Saran ošso.«Эрзянь Мастор», 2003, № 1, «Мы помним тебя, Оло!»; «Эрзянь Мастор», 2010, № 12, «Ромашкин Владимир Иванович (Йовлань Оло)»; Нуянь Видяз. Эрязденть арсезь. Саранск, 2010, с. 301 -
Lezëpargo, kuľalopa, Aťań Ezem ·Lezëpargoś teškstï Erźań kelen čiErźań kelen čint lezëpargoś jutavtï čadïkovoń 16-ce čistë — Ŕabov Anatolijen čačoma čistënzë. 2003-ce ijestë Saran ošso mikrofonońt vaksso — Jack Rueter.Нуянь Видяз. Эрязденть арсезь. Саранск, 2010, с. 315 и вклейкаKirdij mastor ·GTRK «Mordovija» pekstï «Sijažar» redakcijańtGTRK «Mordovijaso» pekstït «Sijažar» teleredakcijańt, kona 1992-ce ijestë sajeź kortaś erźaks dï mokšoks. Mitingsë pelkssaićatnen valost koŕas, temań peredačatnen polavtït «Vesti» («Kuľat»), 16:40 škań, noldavksso, 2–4 minutat śužetënt langs, vetićatnenen a merit liśneme raśken oršamoso. Nujań Viďaz ledstni: ikele erźań noldavksoś molś targosto veśt, śukončistë 18 čassto 19 čassos.Резолюция митинга от 22.09.2003; Нуянь Видяз. Эрязденть арсезь. Саранск, 2010, с. 315, 318, 321Ajgema ·Miting «Sijažaroń» idemasErźań kelen idemań Lezëpargoś purnï miting Ošoń kuľturań centrańt vaksso Hmelnickij lemsë ulćaso, Saran ošoń administracijaś karšo a moli. Sït śadodo lamo lomańt, mitingent ušodï Kšumanćań Pirguž. Plakatnësë — «Tonavtïćańt popso a polavtsak!», «Veľavtïnk nacionalen kuľturańt ekranonten!». Rezoľucijasońt jovtaź: Saran ošoń 55 školatnestë erźań dï mokšoń keltnen vesepitnesënt a tonavtït vejkesëntkak. Rezoľucijańt kučit Merkuškinnën, Kečkinnën, Volkovnën dï Dobrodejevnen — VGTRKń pŕavtonten: odkstomtoms «Sijažarońt» dï javoms sonzë erźań dï mokšoń redakcijatnes, lamolgavtoms tirin kelsë kortamońt GTRKń efirënt pelezënzë, kajams tonavtolmań ministrańt Kadakinën tarkastonzo. Nejaviks rezuľtat, śormadï Nujań Viďaz, mitingeś eź makso.Нуянь Видяз. Эрязденть арсезь. Саранск, 2010, с. 315–321 (резолюция митинга от 22.09.2003)
-
Kirdij mastor ·Raśken Ozksoś tejevi oficialen pokščiksMerkuškin Nikolajen, Mordvań mastoroń pŕavtońt, № 80-УГ karmavtomanzo koŕas, pŕavtvetikuroś erva ije jutavtï respublikań raśken-foľkloroń pokščit, jutksost «Raśken Ozks» dï «Velen Ozks», Minfinëś ten pingstë — pandï kisëst. Medkovoń 10-ce čistë Merkuškin sonś sï Ozksov Čukal velev. Pirguž Ińazoroś vesemen ikele jovtï sonenzë: karmavtomań koŕas jarmaktnën bujeś ezinze makso, pokščint anokstaśt dolks.«Эрзянь Мастор», № 12 (187), 29.06.2004; «Эрзянь Мастор», № 13 (188), 22.07.2004; Радио Свобода, 30.08.2024Lezëpargo, kuľalopa, Aťań Ezem ·Aťań Ezemeś kočki Kšumanćań Pirgužoń ińazoroksŹars Raśken Ozksso Čukal velesë moli koncertëś, Aťań Ezemeś salava vajgelsë kočki ińaťań arsijkurońt dï ińazorońt. Ińazoroks tejevi Kšumanćań Pirguž, lezëpargońt vetikuronzo pŕavtoś; sonzë polavtïćanzo — Eŕuš Vežaj dï Nujań Viďaz. Pirguž pežedi erźań koctońt dï «Mastorava» morokerksënt langso. 2010-ce ijestë Aťań Ezemeś odov kočkasï sonzë; ińazoroks son kadovi 2019-ce ijes.Lezëpargo, kuľalopa, Aťań Ezem ·Aťań Ezemde KojluvKuľalopaś rukšnï Aťań Ezemde Kojluvońt.
-
Erźań raśken koctoś: ašo, jakstere dï raužo kikst. Artovksoś: Wikimedia Commons, vejsën uliparo Ajgema ·Erźań inekužoś kemekstï raśkent koctonzoSaran ošov sït 93 delegatt Rossijań 10 regionsto. Inekužoś kemekstï ašo-jakstere-raužo erźań koctońt, annï zakon raśken školado dï sede lamo efir erźań kelenten.Резолюция Эрзянского конгресса, 16.04.2006; справочник Erźań Mastor -
AjgemaRaśken OzksČukal velesë oznomań lomantne kemekstït pškadema erźań raśkenten dï Mordvań mastoroń kirdivijtnenen. Erźatnen kolmośadt ťožens komś ijen pert alamolgadomańt sïn lemdit demografijań katastrofaks. Annït zakon «Nacionalen školado», nacionalen velen status, sede lamo efir erźań kelsë dï ledstnema kev Purgaz ińazoronten. Kedčelkst putït Pirguž Ińazoroś dï Aťań Ezemeś.«Эрзянь Мастор», № 14, 27.07.2007 — текст обращения в ВикитекеKirdij mastorProkuraturaś annï sudońt pelde pekstams kuľalopańtAnnomań juroś — «ekstremizma».«Медиазона», 22.11.2023; Кулянь Учай, 20.07.2026
-
Kirdij mastor ·Mordvań mastoroń pŕavt sudoś a sai tevs prokuraturań vešemańtMordvań mastoroń prokuroroś veši kuľalopań važodemańt lotkavtomonzo. Sudoś saś mels: ekstremizmas jonkstaź publikacijat ejsënzë araśt.«Эрзянь Мастор», № 16 (312), 31.08.2009; определение ВС РФ по делу № 15-Г09-10; Кулянь Учай, 20.07.2026Kirdij mastor ·Rossijań pŕavt sudoś kemekstï tevs a sajemańtKnïšev V. P. pŕavsońt veťaź Graždanoń tevtnen sudoń kollegijaś eški vejonov Mordvań mastoroń prokuraturańt kassacijań vešemanzo. Kuľalopańt karšo processëś, kona molś kavto ijede lamo, pŕadoź.Определение ВС РФ от 25.08.2009, дело № 15-Г09-10, — «Эрзянь Мастор», № 17 (313), 16.09.2009; Кулянь Учай, 20.07.2026Kirdij mastor ·Ińazorońt sait kuľalopa javšemań kisëTaštamkovoń 24–26-ce čitnestë Saran ošso jutavtovi suomi-ugrań raśketnen IV kongressëś. Pirguž Ińazoroś, Erźań kelen idemań Lezëpargońt pŕavtoś, terdeź orgkomitetsënt dï javši lomantnenen «Erźań Mastor» kuľalopańt. Milicijaś sai sonzë dï kirdi pekstaź 30 čast. Tuvtaloś protokolsońt — avańks valso śovnoma. «Bedańt» kuľanzo koŕas, pekstamo tarkasońt sonzë tejevi gipertonijań kriz.«Эрзянь Мастор», № 18 (314), 30.09.2009, «Свобода слова в России. И произвол властей...»; «Беда»; Радио Свобода, 30.08.2024
-
Kirdij mastorVesemastoroń kongressënten delegacijańt kočkit Mordvań mastoroń kirdivijtneFinnën-ugrań raśketnen VI vesemastoroń kongressënten Ugrań mastorov respublikańt pelde ardï erźań dï mokšoń vejsën delegacija. Erźań ajgemaś maksï baška vešema; kongressënt konsuľtacijań komitetëś kuči sonzë Mordvań mastorov.Центр Гумилёва, 14.03.2012; Национальный акцент, 2012Ajgema ·Erźatne stit karšo kongressën zalsońt Siófok ošsoEŕuš Vežaj dï Boľajeń Śïreś Kijeven erźatnen marto kelemtit zalsońt erźań koctońt, malav 40 minutat sergelit erźaks dï javšit javoľavtoma: erźań delegacijańt kongressëv eziź nolda.Национальный акцент, 2012
-
Ajgema ·Estën mastoroń prezidentëś vastï erźań delegacijańtToomas Hendrik Ilves vastï prezidentën śolgoso erźań delegacijańt, konasońt pokšoś Pirguž Ińazoroś. Seke čin čokšnestë Fenno-Ugria lomańkuroś jutavtï Tallinn ošso Erźań kelen čint, inžetne — erźań raśken ajgemań vetićatne.«Ěrzäń Val», «Хроника проведения Дня эрзянского языка в Эстонии», 17.05.2013; Maavalla Koda, анонс от 12.04.2013Ajgema ·Saran ošso puromi Erźań raśken inekužoś2013-ce ijen medkovoń 9-ce čistë Saran ošso jutï Erźań raśken inekužoś. Lomantnen jutkso — Šaronoń Sandra, Eŕuš Vežaj, Pirguž Ińazoroś dï Nujań Viďaz.Архив Erźań Mastor
-

Marijań modańt Kŕostonzo ordenënt V stepenen tešksëzë. Foto: Boroduntalk / Wikimedia Commons, vejsën uliparo Ajgema ·Estën mastoroń prezidentëś kazi Pirguž Ińazorońt ordensëToomas Hendrik Ilves sovavtï Ińazorońt Estën mastorońt Oľačin činten kazneź lomantnen riśmes: Marijań modańt Kŕostonzo ordenëś, V sërlango. Riśmesënt sondenzë jovtaź: son erźań raśken ajgemańt vetićazo. Kaznetnen maksït davolkovoń 23-ce čistë Pärnu ošoń «Endla» teatraso.ERR, 05.02.2014; Postimees, 2014; «Марий Увер», 25.02.2014Kirdij mastor ·Roskomnadzoroś livti kuľalopanten kavto ikelevśaldomatIkelevśaldomatne № 05КМ-63855 dï № 05КМ-63856 — Drigań Tolajen «Kŕostoń śavordoma…» statjadońt (№ 18 (386), 28.09.2012) dï «Kažo prevdent eli mekevlang?» statjadońt (№ 23 (367), 15.12.2011). Kuľalopaś a peńaci langozost.Решение ВС РФ от 30.01.2015 № АКПИ14-1538; Кулянь Учай, 20.07.2026Kirdij mastor ·Roskomnadzoroś annï sudońt pelde kuľalopań pekstamodoKuľalopań važodemańt lotkavtomado annomańt vannï Rossijań pŕavt sudoś, koda vasence instancijań sudoś.Кулянь Учай, 20.07.2026; решение ВС РФ от 30.01.2015 № АКПИ14-1538AjgemaErźań raśken inekužoś erźatnen torpingev kučomańt karšoInekužońt topavtïća komitetëś noldï pškadema: Ukrainav torpingev erźatnen kučomaś a merevića tev.«Беда» -
Kirdij mastor ·Rossijań pŕavt sudoś a noldï tevs Roskomnadzorońt vešemanzoRomanenkov N. S. sudjaś vannï tevent vasence instancijaso. Kuľań sravtnemapeleś (KSP) pekstavi, źardo ikelevśaldomadońt mejle ijen pert mujeź od kolamot. Ikelevśaldomadońt ikele liseź materialtnën sudoś od faktoks a lovi dï Roskomnadzorońt vešemanzo a noldï tevs. Vedomstvańt apelľacijanzo sudoś a sai čadïkovoń 14-ce čistë. Sudsońt kuľalopaś eź pekstavo.Решение ВС РФ от 30.01.2015 № АКПИ14-1538; Кулянь Учай, 20.07.2026; «Медиазона», 22.11.2023 (апелляция)
-
Ajgema ·V Erźań inekužo Saran ošso50-de lamo delegatt dï vanïćat Rossijasto, Kazahstansto dï Estën mastorsto. Erźań raśkent vasence vejsën kaznent — meštelangoń ordenënt — maksït Nujań Viďaznën kuľalopań pŕavt redaktoronten.Викиновости, 14.07.2016Lezëpargo, kuľalopa, Aťań EzemOd pŕavt redaktorNujań Viďazoń redakcijasońt polavtïze Kuzovatkina Oľga. Kuľalopaś kadovi raśken ajgemań pozicijasońt.Кулянь Учай, 20.07.2026
-
Lezëpargo, kuľalopa, Aťań EzemKuľalopańt materialtnë panžoź CC BY 4.0 licenzijasoRedakcijaś dï lezëpargoś merit oľavsto sajems tekstnën, nevtindeŕaź liśmapŕańt.Кулянь Учай, 20.07.2026
-
Kirdij mastor ·Kirdijarsikuroś tei tirin kelent školaso kočkavića predmetëksTirin kelenten nej tonavtït teťat-avatnen eńaldomado mejle. Tevpen keleks vese mastorsońt kadovi anśak ruzonseś.РИА Новости, 25.07.2018
2019–2022. Od ińazor dï Rossijań kirdivijtnen venkstest
-
Lezëpargo, kuľalopa, Aťań Ezem ·Lezëpargońt od pŕavtEGŔULso lezëpargoń pŕavtoks, Pirguž Ińazorońt tarkas śormadoź Larina Tatjana. Juroś — 2019-ce ijen panžikovoń 6-ce čin protokoloś. Seke ijestë son tejevi kuľalopań pŕavt redaktorokskak. Kuzovatkina Oľgań kait promkstomo, publikanten javoľavtomavtomo, lovnïćatnenen apak jovta. Erźań aktivistnë lemdit te polavtomańt rejderën nelgemaks.ЕГРЮЛ, фонд ИНН 1326048480, ОГРН 1021300007475, запись от 11.06.2019; Кулянь Учай, 20.07.2026; Радио Свобода, 30.08.2024Lezëpargo, kuľalopa, Aťań Ezem · medkovOd ińazorRaśken Ozksso Čukal velesë Aťań Ezemeś salava kočkamoso kočki ińazoroks Boľajeń Śïreśen. Kandidaturańt puterdize Pirguž Ińazoroś. Taštamkovoń 12-ce čistë Kijevsë Boľajeń Śïreś pežedi «Mastorava» morokerksënt langso dï putï kedčelks vasence karmavtomatnen alo, sïnst jutkso — erźań śormańt latinicas jutavtomado.«Медиазона», 22.11.2023; Радио Свобода, 13.09.2019Ajgema ·Ińazoroś annï panžomo Saran ošso erźań gimnazijaSaran ošoń pŕavtoś Tultajev Pjotr eški idejańt vejonov. 2020-ce ijen jakšamkovsto kemenkirdat erźań kudoraśket śormadït Mordvań mastoroń pŕavtonten Volkov Vladimirnën, 2021-ce ijen ožokovsto Pirguž Ińazoroś veši lezdamo Kaja Kallas, Estën mastoroń premjer-ministrańt, pelde. Mordvań mastoroń kirdivijtne a melkstït.Радио Свобода, 27.10.2021Lezëpargo, kuľalopa, Aťań Ezem ·Lezëpargoś polavtï lemenzëEGŔULso «Mordvań respublikań lomanjutkoń Erźań kelen idemań Lezëpargońt» tarkas śormadoź «Erźań etnokuľturań naślectvań vanstomań dï kasomań Lezëpargo». Ustavońt od redakcijazo kemekstaź 2019-ce ijen sunderkovoń 25-ce čin protokolso.ЕГРЮЛ, фонд ИНН 1326048480, ОГРН 1021300007475, запись от 26.12.2019
-
Lezëpargo, kuľalopa, Aťań Ezem ·Aťań Ezemeś kemekstï Erźaraśken kočkavića kurotnen tejemadost-važodemadost KojluvońtKojluvsońt kirdijuroń nile kurot: Promks, kona puromi veśt vete ijes; Aťań Ezem — ińaťań arsijkuro 18 lomanstë; Ińazor, konań arsijkuroś kočki kolmo ijes; Videkuro — sud kolmo sudijado. Ten vejsën lemezë Kirdijur.Положение, сайт инязора inyazoro.info; Радио Свобода, 02.05.2020Lezëpargo, kuľalopa, Aťań EzemLezëpargoń vetikurostońt livtit Pirguž Ińazorońt, dï ve melsë aštićanzoOd vetićatne javoľavtït od kident: «konfrontacijań tarkas — etnoturizma».Кулянь Учай, 20.07.2026Lezëpargo, kuľalopa, Aťań Ezem ·Lezëpargoń dï kuľalopań jomavtomado erźatne karmaśt sodamo ve jondoSaran ošoń «Stolica S» kuľalopaś rukšnï śormadovks «Kšumanćań Pirgužoń ućaskav panema». Ejstënzë nejavi: pŕavtnë polavtoź ijede lamo ikele.Кулянь Учай, 20.07.2026
-
Ajgema ·Kirdijuroś noldï Valks — portal erźań kelenten tonavtnićatnen turtovSajtońt teit ińazoroń sekretariatoś dï Aťań Ezemeś. Ejsënzë ruzoń-erźań dï erźań-ruzoń valkst 19 643 valt dï valśulmavkst, eś pŕań tonavtïjt dï jovksoń-jovtnemań biblioteka. Tekstnë purnaź latinicaso, čaŕkodevtematne maksoź ruzoks. Valksońt erźań aktivistnë purnaśt kemenška ijet.Радио Свобода, 02.03.2021 · valks.erzja.infoAjgema ·Ińazoroś kortï VROsoUndoks raśketnen kevkstematnen koŕas VROń Svalškań forumońt 20-ce sessijasonzo Boľajeń Śïreś lovnï doklad erźań kelsë: «Anśak Moskovońt langs raśkejutkoń lepšťamoś idesamiź minek etnocidën mejelce fazadońt». VROń sekretariatonten son maksï javoľavtoma Rossijaso aktivistnën pansemado.Idel.Реалии, 21.04.2021Ajgema ·Erźań delegacijańt a noldït kongressës Tartu ošsoFinnën-ugrań raśketnen VIII vesemastoroń kongressëv ińazoroś javoľavtś vete delegatt, jutksost Pirguž Ińazoroś dï Nujań Viďaz. Konsuľtacijań komitetëś puterdi samo delegacijadońt ve mels Mordvań mastoroń kirdivijtnen marto, — a ve čis, registracijań pŕadomanten, annï protokol maksoź meltopavtomatnede. Aštemkovoń 1-ce čistë erźatne jovtïź melest a molemado. Rossijań finnën-ugrań raśketnen associacijaś kongressëv ovse a moli. Aštemkovoń 16-ce čistë ińazoroś jalateke sï Tartu ošov dï Estën mastoroń Nacionalen muzejenten sovamo ikele kortï žurnalistnën marto sede, koda luvondoź kongressëś.Fenno-Ugria, 07.05.2021; Радио Свобода, 21.05.2021, 01.06.2021 и 16.06.2021Lezëpargo, kuľalopa, Aťań Ezem ·Jurovtïćatnen nardït lezëpargoń teićatnen jutkstoEGŔULsto nardaź śormadovkstnë lezëpargoń jurovtïćatnede: Nujań Viďazdo (Četvergov Evgenij), kona jurovtïze lezëpargońt 1993-ce ijestë, dï Pirguž Ińazorodońt (Musaľov Grigorij), kona lamo ijet ulneś lezëpargoń pŕavtoks.ЕГРЮЛ, фонд ИНН 1326048480, ОГРН 1021300007475, запись от 15.12.2021
-
Lezëpargo, kuľalopa, Aťań Ezem ·Aťań Ezemeś annï livtems ušmotnen UkrainastoAťań Ezemeś lemdi torpingent nelgemanseks dï terdi erźatnen a moleme ejzënzë. Javoľavtomańt kedčelkstïze Śïreś ińazoroś.Idel.Реалии, 08.03.2022Ajgema ·Erźatne — Oľačiv Raśken Ligań jurovtïćatnen jutksoBaškortoń, buŕatoń, ingušoń, kalmïken, erźań dï udëgejen ajgematne javoľavtït Ligań tejemado. Sonzë ťokšmelezë — Rossijań raśketnen dekolonizacijaś. Erźatnen pelde — Boľajeń Śïreś dï Romaškin Vitalij.Радио Свобода, 20.05.2022Lezëpargo, kuľalopa, Aťań Ezem ·Saran ošso Promksoś javoľavtï eś pŕanzo od Aťań EzemeksPuškin lemsë bibliotekaso lija ińazoroks kočkit Aduškin Sergejen, kirdij mastoroń ruzoń teatrań akťorońt. Tede ikele ińazorońt kočkilt Raśken Ozksso.Радио Свобода, 01.07.2022; Кулянь Учай, 20.07.2026Kirdij mastor ·Kirdivijen lomańt Raśken Ozksso Čukal velesëAvoľ formas oršaź lomantne lotkavtnit erźań aktivistnën, nelgit raśke koctnën dï plakatnën, vannït zepka-sumkava. Vasencede, 1999-ce ijestë sajeź, Ozksońt araśt erźań koct.Радио Свобода, 14.07.2022Kirdij mastor ·Mordvań mastorso purnït nacionalen bataľontRespublikasońt, Ukrainań torpingent turtov, purnït kolmo raśken bataľont. Ińazoroś videopškademaso kortï Tihomirov Igorde, Mordvań mastoroń vojenkomdońt: «Son čijavtï potencijań kanst 200».Радио Свобода, 07.08.2022AjgemaRaśken promksoś puromi Otepä ošso, Estën mastorsoAnokstïćatne kandïź promksońt Mordvań mastorsto: valost koŕas, jutavtoms sonzë kudoso tejevś a topavtovića teveks. Promksoś pŕadovś taštamkovoń 30-ce čistë. Delegatnë kemekstïź Ińazorońt dï Aťań Ezement meltopavtomast dï javoľavtïź ťokšmeleks apongavtoń kirdij Erźań Mastor.Радио Свобода, 18.08.2022; сайт инязора inyazoro.info, 05.10.2022Ajgema ·Promksoś Otepä ošso teškstï Erźań Mastorońt kordononzoDelegatnë vasencede ajgemań pingesënt teškstït kartaso sïćačin kirdij mastorońt kordononzo: Mordvań mastoroś, Penzań dï Ravošoń jonkstnë, Obran ošoń dï Ŕazanen jonkstnën pelkst, modatne Sïzrań ošońt perka. Kavkso jonkst, Mokšoń respublika, pŕavt ošoś — Saran oš. Kordonoś avoľ etnografijań: son teškstï sïćačin kirdij mastorońt modanzo, avoľ eŕamo tarkatnen.Erźań Mastor, «Где находится Эрзянь Мастор»; сайт инязора inyazoro.info, 05.10.2022
2023–2026. Ugolovnoj teveś dï od noldavks
-
Kirdij mastor ·Genprokuraturaś lovi Oľačiv Raśken Ligańt mels a tuićaksVedomstvańt kojsënzë, Liga sersti Rossijańt konstitucijań luvonten dï kemeľavtomanten. Ligań pelkskirdićatnen jutkso — erźań ajgemaś.РБК, 20.02.2023Kirdij mastor ·FSBś jutavtï mučkamot dï penzamot Mordvań mastorsoPiževene važodićatne sït Pirguž Ińazoronten dï Nujań Viďaznën, lezëpargońt jurovtïćanten. Kuľatnen koŕas, kirďaź 16 lomańt.«Медиазона», 22.11.2023; Кулянь Учай, 20.07.2026Kirdij mastor ·FSBś javoľavtï kriminaloń tevdeTeveś — «ekstremistën lomańkurodo». FSBńt valonzo koŕas, 2020-ce ijestë tejeź Kirdijuroś baži javoms Rossijadońt.Настоящее Время, 23.10.2023, по сообщению ФСБ для РИА Новости; «Медиазона», 23.10.2023 и 22.11.2023
-
Ajgema ·Oľačiv Raśken Ligań vasence kongressëś jutï Otepä ošsoLigaś vejsëndi 15 raśken ajgemat. Kongressëś kemekstï kojluvonzo, principtnën dï sïća ijetnen pert važodema luvońt; štab-kvartirańt sït mels panžomonzo Helsinki ošso. Erźań ajgemańt pelde kortï Śïreś Ińazoroś.Fenno-Ugria, «Free Nations League organised in Estonia», 2024Lomańt ·Kuloś Pirguž IńazorośPirguž Ińazoroś kuloś ormapanema kudoso Mordvań mastorso — eź eŕavo sudońt vids tevsënt, kona ušodovś sonzë kedsë mučkamodońt.Радио Свобода, 30.08.2024; Кулянь Учай, 20.07.2026
-
Kirdij mastor ·Saran ošso sudoś sï mels Nujań Viďazdo dï Jogań MinkadoNujań Viďaznën, kona jurovtïze lezëpargońt 1993-ce ijestë, 91 ijet. Kavonezëst sudoś maksï kavto ijet uslojstë UKńt 282.1-ce statjanzo 2-ce pelksënt koŕas — «ekstremistën lomańkuroso» pelkskirdema. Čumondomasońt, lijatnen jutkso, — pškadema Otepä ošso erźań promksonten.Радио Свобода, 18.04.2025; «Медиазона», 18.04.2025; Кулянь Учай, 20.07.2026Kirdij mastor · čadïkovRosfinmonitoringeś sovavtï ińazorońt riśmesRossijań kirdivijtne sovavtïź Boľajeń Śïreś «terroristnën dï ekstremistnën» riśmes.Радио Свобода, 22.04.2025
-
Ajgema · umaŕkovUšodï važodeme Erźań MastorNoldavksoś lisni erźaks dï ruzoks dï poladï «Erźań Mastor» kuľalopańt važodemanzo. 2003–2012-ce ijetnen arhiveś — 235 nomert — panžoź Vikitekaso oľaks licenzijaso.«Свободный Идель-Урал», 21.09.2026






















