RUERZ

«Vejsë, erźat, vijevťano!»

Erźań Mastor

elektronoń kuľakudo — veti sede tov «Erźań Mastor» (lisni 1994-ce ijestë) kuľalopańt tevenzë

Pŕavtlopa · Erźań škamok

Erźań škamok 2026 ijen sunderkovoń 16 čistë · 29 menjutkoń lovnoma

Erźań ajgema dï kirdij mastor: hronika

Kuľań Učaj

Kavkśt kirdij mastoroś annoś sudońt pelde pekstams «Erźań Mastor» kuľalopańt: 2007-ce ijestë — prokuraturaś, 2014-stë — Roskomnadzoroś. 2009-ce ijestë Rossijań pŕavt sudoś kemekstaś: prokuraturańt vešemańt tevs a noldams; 2015-stë Roskomnadzorońt vešemadońtkak ulneś isťamo melssamozo. Kuľalopańt saiź sudtomo: 2019-ce ijestë lezëpargońt, kona noldïlize sonzë, polavtïź pŕavtonzo dï pŕavt redaktoronzo — promkstomo, javoľavtomavtomo, lovnïćatnenen apak jovta, — ijen jutaź vetikurostońt livtiź Pirguž Ińazorońt.

Kuľań Učaj lovi veľavtoma ijeks samaj 2019-ent: sudoś erźań valonten a pelks ulneś, kabinetëś žo lisś sudtońt sede vijeveks. Sede tov saś FSBś: 2023-ce ijen mučkamotne, teveś «ekstremistën lomańkurodo» dï 2025-ce ijen suďamoś — kavto ijet uslojstë Nujań Viďaznën, kona jurovtïze te lezëpargońt 1993-ce ijestë dï konanen ulneś 91 ijet.

  1. 1999-ce ijede ikele. Lezëpargo, kuľalopa, Aťań Ezem

  2. Ajgema ·
    Tejezel erźatnen dï mokšotnen «Mastorava» lomańkuroś
    1989-ce ijen ejźurkovsto «Čilisema» žurnaloń redakcijaso puromit Mariź Kemaľ, Naďkin Dmitrij, Kšumanćań Pirguž (Musaľov Grigorij), Anisimov Anatolij, Gračjova Elena dï Šaronoń Sandra (Šaronov Aleksandr). Sïn kortït sede, koda veľavtoms erźań kelenten vijenzë. «Mastorava» lement puterdize Šaronoń Sandra. Ožokovoń 25-ce čistë Saran ošso lomańkurońt jurovtït promksso. Acamkovoń 17-ce čistë son jutavtï vasence konferencija, sonzë veti Naďkin, sït malav śado lomańt. Tarkańt kavkśt polavtït — pelit kirdivijtnede, — dï konferencijaś jutï profsojuzoń kuľturań kudoń kinozalso.
    Нуянь Видяз. Эрязденть арсезь. Саранск, 2010, с. 267–269
  3. Kirdij mastor ·
    Kirdivijtne pel ije a teit «Mastoravańt» registracijanzo
    Respublikań pŕavtnë a kapšit lomańkurońt registracijanzo marto. Naďkinën śaldït važodema tarkasonzo pedinstitutso, ten melga vanït obkomsto. Mordvań mastorso nilengemende lamo sodaviks lomańt — śormadïćat, artistt, tonavtïćat — kedčelkstït Moskovov śorma. 1990-ce ijen čadïkovoń 28-ce čistë «Mastorava» lomańkurońt sovavtït rejestras.
    Нуянь Видяз. Эрязденть арсезь. Саранск, 2010, с. 269
    Ajgema ·
    «Mastoravań» vasence Inekužoś
    Lomańkuroś purnï profsojuztnën kuľturań kudoso Inekužo — mordvań (erźań dï mokšoń) raśken tejemańkužo. Vejkejak čavo tarka 1200 tarkatnede. Delegatnë sït Mordvań mastorsto, Penzań, Samarań, Orenburgoń, Uljanovskojen jonkstnëstë, lamotne — respublikańt dï SSSRën tombalde. Respublikań pŕavtoś Učajkin Vasilij maksï promksonten 5000 celkovojt, profsojuzoś pandomavtomo maksï zal. Naďkin kortï dokladso erźaks, prezidiumoń sekretareks kočkit Nujań Viďazoń. Koncertëś jutï anśak erźaks dï mokšoks.
    Нуянь Видяз. Эрязденть арсезь. Саранск, 2010, с. 270–276
  4. Делегаты в зале I Всероссийского съезда мордовского народа
    Mordvań raśken veserossijań vasence promksońt zalozo, Saran oš, 1992-ce ijen ejźurkov. Fotoś redakcijań arhivstë
    Kirdij mastor ·
    Mordvań raśken promksoś a maksï erźanten esenzë lemenzë
    Mordvań raśken veserossijań I promksońt anokstït dï vetit respublikań pŕavtnë. Vasence škas pŕavtoks kočkit Naďkin Dmitrijen. Erźatne eńaldït erźa raśkent eś «erźa» lemsë lemďamodo — Promksoś eški eńaldomańt vejonov.
    «Беда», «Кто такие эрзя и что такое Эрзянь Мастор»; Нуянь Видяз. Эрязденть арсезь. Саранск, 2010, с. 276–277
    Дмитрий Надькин ведёт занятие со студентами
    Naďkin Dmitrij studentnën marto tonavtnemaso. Foto: Mordvań mastoroń pedagogikań kirdij universitet, mordgpi.ru
    Lomańt ·
    Naďkin Dmitrij kulï Suomi mastorso a čaŕkodeviks ulevkstnësë
    Promkstońt mejle nile kovoń jutaź, Suomi mastorso apak učo kulï «Mastoravań» jurovtïćaś, poetëś, pedinstitutoń professoroś, Naďkin Dmitrij. Nujań Viďaz śormadï: końovtnen koŕas a nevtevi sonzë «uŕadamodoś», anśak vese, meze tejevś mejle, kortï samaj tede.
    Нуянь Видяз. Эрязденть арсезь. Саранск, 2010, с. 277
  5. Lezëpargo, kuľalopa, Aťań Ezem ·
    Jurovtoź Erźań kelen idemań Lezëpargoś
    Ŕabov Anatolijen lemsë lezëpargońt jurovtïćazo Nujań Viďaz. 1993-ce ijen davolkovoń 8-ce čistë lezëpargoś jutavtïze registracijazo Justicijań ministerstvasońt. Koto ijet Viďaz vetikuroń pŕavt.
    Кулянь Учай, «Как у эрзян забирали фонд и газету», 20.07.2026; Нуянь Видяз. Эрязденть арсезь. Саранск, 2010, с. 278
  6. Нуянь Видяз выступает на V Эрзянском конгрессе, Саранск, 2016 год.
    Nujań Viďaz kirdi val V Erźań inekužoso, Saran oš, 2016-ce ije. Foto: Erzianj jurnalist / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
    Lezëpargo, kuľalopa, Aťań Ezem ·
    Lezëpargoś ušodï «Erźań Mastor» kuľalopańt noldamonzo
    Čadïkovoń 16–17-ce čitnestë lezëpargoś teškstï Ŕabov Anatolijen 100 ijet čačomadonzo — son erźań kelen vasence professor, konań 1938-ce ijestë ledezel teke «buržuazijań nacionalist». Lezëpargoś kuči erźań veletneva 300–400 śormat, jutavtï čokšnen kortamot universitetën nacionalen fakultetsë dï sodalmań konferencija. Čokšnen kortamotnestë purnït 900 celkovojde lamo. Net jarmaktnën langs lisi kuľalopańt vasence nomerëzë. Sonzë anokstï Šaronoń Sandra redaktoroś. 1994-ce ijen acamkovsto 2016-ce ijes pŕavt redaktoroś — Nujań Viďaz.
    «Эрзянь Мастор», № 14 (310), 07.08.2009; Кулянь Учай, 20.07.2026; Нуянь Видяз. Эрязденть арсезь. Саранск, 2010, с. 278–280, 304
  7. Ajgema ·
    Erźań raśken inekužoś kemekstï raśkelemde Deklaracija
    Inekužońt purnït Malov Aleksandr, Devätkin Valentin dï Mariź Kemaľ. Deklaracijaś kemekstï oficialen lement — erźań raśke.
    Справочник Erźań Mastor, «Конгресс эрзянского народа»; «Беда»
    Kirdij mastor ·
    Mordvań mastoroń Konstitucijaś putï erźań kelent čirke jutks
    Konstitucijań promksoś kemekstï Mordvań respublikań Konstitucijańt. Kirdij mastoroń keleks ejsënzë lemdeź «ruzoń dï mordvań (mokšoń, erźań) keltne»: kavto raśken kavto keltne śormadoź čirke jutkso vejke «mordvansent» vaksso.
    Конституция Республики Мордовия от 21.09.1995, «Гарант»; Кулянь Учай, «Двадцать девять поправок и эрзянский в скобках», 21.09.2026
    Ajgema ·
    VROs a sovića raśketnen vejsënďavksoś (VROAS) kedkirdi erźatnen meltopavtomast eś lemen langs.
    Pühajärve velesë (Estën mastor), VROASoń regionoń promksoś kedkirdi Erźań raśken inekužońt ejźurkovoń 23-ce čin Deklaracijanzo dï uči Rossijań dï Mordvań mastoroń kirdivijtnede «paro melen nevtema Erźatnen eś lemen langs meltopavtomań topavtomado». Ožokovoń 9-ce čistë VROASoń generalen sekretareś Michael van Walt van Praag kuči rezoľucijańt Černomïrdinnën, Rïbkinnën, Šumejkonen dï Merkuškinnën. Promksoś veši erźań raśkent vejsënďavksonten sovamonzo kapšavtomado. Inekužońt pelde — Malov Aleksandr dï Devätkin Valentin.
    Нуянь Видяз. Эрязденть арсезь. Саранск, 2010, с. 281–284 (резолюции совещания ОНН и письмо от 09.10.1995)
  8. Lezëpargo, kuľalopa, Aťań Ezem ·
    Nujań Viďaz kortï erźatnede VROASoń konferencijaso Tallinn ošso
    Lezëpargoń pŕavtoś moli Estën mastorov, VROASoń V generaľnoj assamblejań inžeks: organizacijas sovamońt langs lezëpargońt jarmakonzo araśt. Konferencijasońt Tallinn ošso son kortï: «Minek, teven koŕas, kardaź tirin kelenten tonavtomaś vese tonavtolmatnesë… Minek natoj araś meltopavtomanok lemdevems eś Erźa lemsënek». Kortamońt rukšnï «Erźań Mastor» kuľalopaś.
    «Эрзянь Мастор», № 8 (36), 15.08.1997; Нуянь Видяз. Эрязденть арсезь. Саранск, 2010, с. 284–286
  9. Kirdij mastor ·
    Keltnede zakonoś kavonzï Konstitucijańt formulanzo
    Kirdijpromksoś kemekstï zakon «Mordvań respublikań kirdij keltnede» (№ 19-З). Erźań dï mokšoń keltne ejsënzëjak sajeź čirke jutks «mordvansent» vaksso.
    Закон Республики Мордовия от 06.05.1998 № 19-З, «Гарант»
  10. Участники первого возобновлённого Раськень Озкс идут по полю в народной одежде
    Vasence velmevteź Raśken Ozksoś, Čukal vele, Pokš Ignadbuje, 1999-ce ijen medkovoń 17-ce či. Ikele — Jovlań Olo, Mariź Kemaľ, Gangejev O.; Mariź Kemalen udalo — Žuravlev Čislav. Fotoś redakcijań arhivstë
    Kirdij mastor ·
    Kirdivijtne kardït vasence Raśken Ozksońt, mejle merit jutavtomanzo jarmaktomo
    Kšumanćań Pirguž velmevti Čukal velesë veseerźań ozksońt 1629-ce ijen dokumentënt koŕas, konasońt śormadoź vejsën oznomado Tašto dï Od Čukaltnën vaksso. Čukal velen sovetënt pŕavtoś, dï Pokš Ignadbujen ROVDń pŕavtoś, kučit «Ikelevśaldoma»: ozksonten, keľa, araś merema Merkuškinën, respublikań pŕavtońt, pelde, «Ten prevs sajeź, net onksońsajematnen jutavtomast kardaź». Bujen pŕavtoś, aštemkovoń 8-ce čistë, moli karšo: inžetnen, keľa, a koso andoms dï udovtoms, a ulevelt problemat lomanjutkoń kojluvonten. Lezëpargoś peńaci prokuraturav. Aštemkovoń 6-ce čistë bujen prokuroroś venksti: pokščin jutavtomado mereź, anśak jarmakt a ulit. Medkovoń 17-ce čistë ozksoś jutavtozel.
    Нуянь Видяз. Эрязденть арсезь. Саранск, 2010, с. 293–303 (предостережение сельсовета и РОВД, письмо главы района № 247 от 08.06.1999, письмо прокурора района от 06.07.1999)
    Lezëpargo, kuľalopa, Aťań Ezem ·
    Raśken Ozksso puromi Aťań Ezem
    Oznomadońt mejle Čukalońt vaksso puromi Aťań Ezemeś — ińaťań arsijkuroś. Sonzë purnï Kšumanćań Pirguž. Kortït Eŕuš Vežaj, Mariź Kemaľ, Malov Aleksandr, Nujań Viďaz, inžet Penzań jonkssto dï Krasnojaroń čirestë.
    Нуянь Видяз. Эрязденть арсезь. Саранск, 2010, с. 300–301
  11. 2000–2018. Kirdij mastoroś kavkśt moli sudov

  12. Кшуманцянь Пиргуж за решёткой в день задержания
    Kšumanćań Pirguž kirďamoń čistë, 2000-ce ijen umaŕkovoń 4-ce či. Fotoś redakcijań arhivstë
    Kirdij mastor ·
    Milicijaś kirdi erźań piketënt patriarhońt samstonzo
    Umaŕkovoń 3–4-ce čitnestë Aleksij II patriarhoś Mordvań mastorso. Valske, umaŕkovoń 4-ce čistënt Erźań kelen idemań Lezëpargońt aktivistnë lisit Sovetën kužonten plakat marto: «Erźatne učit pravoslavijańt pelde janksema čumotevenzë kisë!» dï «Erźań raśkent tragedijazo — cerkuvań ekstremizmańt čalgavks!». Plakatnën kenerit anśak videlgavtoms. Kšumanćań Pirgužoń, Nujań Viďazoń dï Kojanoń Viŕazoń, «Erźań raśken front» lomańkurostońt, sait-ukskit UAZso dï kirdit valskes: koto čast sťado penzamoń vids, advokattomo, Pirgužoń kirdit baška. Noldït sïnst omboce čin valskestë. Nujań Viďaz langs śormadït protokol viška huliganstvado. 2001-ce ijen sunderkovoń 30-ce čistë Saran ošoń Lenin lemsë bujen sudoś lovi ROVDsënt tejezent avoľ zakonoń teveks (čumondïze Viďazoń KoAPoń 158-ce statjańt koŕas), dï sai kaznastońt sonenzë 4000 celkovojt moralen zïjanoń kisë dï 500 celkovojt advokatoń kisë.
    Нуянь Видяз. Эрязденть арсезь: ёвтнеминестэ пурназь покш ёвтнема. Саранск, 2010, с. 307–314; решение Ленинского районного суда г. Саранска от 30.11.2001; Радио Свобода, 04.08.2000
  13. Портрет Йовлань Оло (Владимира Ромашкина)
    Jovlań Olo (Romaškin Vladimir), 1970-ce ijetnen pezë — 1980-ce ijetnen vasence pelksëś. Fotoś redakcijań arhivstë
    Lomańt ·
    Kulï Jovlań Olo, «Torama» morokurońt teićazo
    Jovlań Olo (Romaškin Vladimir) — muzïkant-foľklorist, erźań raśken moroń purnïća, 1990-ce ijestë sajeź «Toramań», ćorań morokurońt vetićazo. 1999-ce ijestë son veti koncert velmevteź vasence Raśken Ozkssońt. 2002-ce ijen umaŕkovoń 16-ce čistë Kšumanćań Pirguž śormadï estën jalgatnenen: Olonen tejśt operacija dï muśt pŕasonzo zïjanov kasovks. Umaŕkovoń 29-ce čistë son kulï, sonenzë ulneś 50 ijet. Kalmaź Saran ošso.
    «Эрзянь Мастор», 2003, № 1, «Мы помним тебя, Оло!»; «Эрзянь Мастор», 2010, № 12, «Ромашкин Владимир Иванович (Йовлань Оло)»; Нуянь Видяз. Эрязденть арсезь. Саранск, 2010, с. 301
  14. Кшуманцянь Пиргуж выступает на Дне эрзянского языка под портретом Анатолия Рябова
    Erźań kelen či, Saran oš, 2004-ce ijen čadïkovoń 16-ce či. Kortï Kšumanćań Pirguž, kudojonkssońt — Ŕabov Anatolijen portretëzë. Fotoś redakcijań arhivstë
    Lezëpargo, kuľalopa, Aťań Ezem ·
    Lezëpargoś teškstï Erźań kelen či
    Erźań kelen čint lezëpargoś jutavtï čadïkovoń 16-ce čistë — Ŕabov Anatolijen čačoma čistënzë. 2003-ce ijestë Saran ošso mikrofonońt vaksso — Jack Rueter.
    Нуянь Видяз. Эрязденть арсезь. Саранск, 2010, с. 315 и вклейка
    Kirdij mastor ·
    GTRK «Mordovija» pekstï «Sijažar» redakcijańt
    GTRK «Mordovijaso» pekstït «Sijažar» teleredakcijańt, kona 1992-ce ijestë sajeź kortaś erźaks dï mokšoks. Mitingsë pelkssaićatnen valost koŕas, temań peredačatnen polavtït «Vesti» («Kuľat»), 16:40 škań, noldavksso, 2–4 minutat śužetënt langs, vetićatnenen a merit liśneme raśken oršamoso. Nujań Viďaz ledstni: ikele erźań noldavksoś molś targosto veśt, śukončistë 18 čassto 19 čassos.
    Резолюция митинга от 22.09.2003; Нуянь Видяз. Эрязденть арсезь. Саранск, 2010, с. 315, 318, 321
    Участницы митинга с плакатами «Верните „Сияжар“ на экран!» и «Эрзя и мокша языки — во все садики и школы»
    «Sijažar» redakcijań idema miting, Saran oš, 2003-ce ijen taštamkovoń 18-ce či. Fotoś redakcijań arhivstë
    Ajgema ·
    Miting «Sijažaroń» idemas
    Erźań kelen idemań Lezëpargoś purnï miting Ošoń kuľturań centrańt vaksso Hmelnickij lemsë ulćaso, Saran ošoń administracijaś karšo a moli. Sït śadodo lamo lomańt, mitingent ušodï Kšumanćań Pirguž. Plakatnësë — «Tonavtïćańt popso a polavtsak!», «Veľavtïnk nacionalen kuľturańt ekranonten!». Rezoľucijasońt jovtaź: Saran ošoń 55 školatnestë erźań dï mokšoń keltnen vesepitnesënt a tonavtït vejkesëntkak. Rezoľucijańt kučit Merkuškinnën, Kečkinnën, Volkovnën dï Dobrodejevnen — VGTRKń pŕavtonten: odkstomtoms «Sijažarońt» dï javoms sonzë erźań dï mokšoń redakcijatnes, lamolgavtoms tirin kelsë kortamońt GTRKń efirënt pelezënzë, kajams tonavtolmań ministrańt Kadakinën tarkastonzo. Nejaviks rezuľtat, śormadï Nujań Viďaz, mitingeś eź makso.
    Нуянь Видяз. Эрязденть арсезь. Саранск, 2010, с. 315–321 (резолюция митинга от 22.09.2003)
  15. Инязор Кшуманцянь Пиргуж и глава Большеигнатовского района на Раськень Озкс, 2004 год
    Pirguž Ińazoroś dï Pokš Ignadbujen pŕavtoś Raśken Ozksso, 2004-ce ije. Foto: Erzianj jurnalist / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
    Kirdij mastor ·
    Raśken Ozksoś tejevi oficialen pokščiks
    Merkuškin Nikolajen, Mordvań mastoroń pŕavtońt, № 80-УГ karmavtomanzo koŕas, pŕavtvetikuroś erva ije jutavtï respublikań raśken-foľkloroń pokščit, jutksost «Raśken Ozks» dï «Velen Ozks», Minfinëś ten pingstë — pandï kisëst. Medkovoń 10-ce čistë Merkuškin sonś sï Ozksov Čukal velev. Pirguž Ińazoroś vesemen ikele jovtï sonenzë: karmavtomań koŕas jarmaktnën bujeś ezinze makso, pokščint anokstaśt dolks.
    Атянь Эзем на Раськень Озкс, 2004 год.
    Aťań Ezemeś Raśken Ozksso, 2004-ce ije. Foto: Andrey Petrov / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
    Lezëpargo, kuľalopa, Aťań Ezem ·
    Aťań Ezemeś kočki Kšumanćań Pirgužoń ińazoroks
    Źars Raśken Ozksso Čukal velesë moli koncertëś, Aťań Ezemeś salava vajgelsë kočki ińaťań arsijkurońt dï ińazorońt. Ińazoroks tejevi Kšumanćań Pirguž, lezëpargońt vetikuronzo pŕavtoś; sonzë polavtïćanzo — Eŕuš Vežaj dï Nujań Viďaz. Pirguž pežedi erźań koctońt dï «Mastorava» morokerksënt langso. 2010-ce ijestë Aťań Ezemeś odov kočkasï sonzë; ińazoroks son kadovi 2019-ce ijes.
    Lezëpargo, kuľalopa, Aťań Ezem ·
    Aťań Ezemde Kojluv
    Kuľalopaś rukšnï Aťań Ezemde Kojluvońt.
  16. Erźań raśken koctoś: ašo, jakstere dï raužo kikst. Artovksoś: Wikimedia Commons, vejsën uliparo
    Ajgema ·
    Erźań inekužoś kemekstï raśkent koctonzo
    Saran ošov sït 93 delegatt Rossijań 10 regionsto. Inekužoś kemekstï ašo-jakstere-raužo erźań koctońt, annï zakon raśken školado dï sede lamo efir erźań kelenten.
    Резолюция Эрзянского конгресса, 16.04.2006; справочник Erźań Mastor
  17. Раськень Озкс, 2007 год.
    Raśken Ozks, 2007-ce ije. Foto: Erzianj jurnalist / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
    Ajgema
    Raśken Ozks
    Čukal velesë oznomań lomantne kemekstït pškadema erźań raśkenten dï Mordvań mastoroń kirdivijtnenen. Erźatnen kolmośadt ťožens komś ijen pert alamolgadomańt sïn lemdit demografijań katastrofaks. Annït zakon «Nacionalen školado», nacionalen velen status, sede lamo efir erźań kelsë dï ledstnema kev Purgaz ińazoronten. Kedčelkst putït Pirguž Ińazoroś dï Aťań Ezemeś.
    «Эрзянь Мастор», № 14, 27.07.2007 — текст обращения в Викитеке
    Нуянь Видяз и Кшуманцянь Пиргуж с номерами газеты «Эрзянь Мастор», 2007 год
    «Erźań Mastor» kuľalopań noldïćatne Nujań Viďaz (Četvergov Evgenij) dï Pirguž Ińazoroś (Musaľov Grigorij), 2007-ce ijen taštamkov. Foto: Petŕań Anďu / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0
    Kirdij mastor
    Prokuraturaś annï sudońt pelde pekstams kuľalopańt
    Annomań juroś — «ekstremizma».
    «Медиазона», 22.11.2023; Кулянь Учай, 20.07.2026
  18. Kirdij mastor ·
    Mordvań mastoroń pŕavt sudoś a sai tevs prokuraturań vešemańt
    Mordvań mastoroń prokuroroś veši kuľalopań važodemańt lotkavtomonzo. Sudoś saś mels: ekstremizmas jonkstaź publikacijat ejsënzë araśt.
    «Эрзянь Мастор», № 16 (312), 31.08.2009; определение ВС РФ по делу № 15-Г09-10; Кулянь Учай, 20.07.2026
    Kirdij mastor ·
    Rossijań pŕavt sudoś kemekstï tevs a sajemańt
    Knïšev V. P. pŕavsońt veťaź Graždanoń tevtnen sudoń kollegijaś eški vejonov Mordvań mastoroń prokuraturańt kassacijań vešemanzo. Kuľalopańt karšo processëś, kona molś kavto ijede lamo, pŕadoź.
    Определение ВС РФ от 25.08.2009, дело № 15-Г09-10, — «Эрзянь Мастор», № 17 (313), 16.09.2009; Кулянь Учай, 20.07.2026
    Kirdij mastor ·
    Ińazorońt sait kuľalopa javšemań kisë
    Taštamkovoń 24–26-ce čitnestë Saran ošso jutavtovi suomi-ugrań raśketnen IV kongressëś. Pirguž Ińazoroś, Erźań kelen idemań Lezëpargońt pŕavtoś, terdeź orgkomitetsënt dï javši lomantnenen «Erźań Mastor» kuľalopańt. Milicijaś sai sonzë dï kirdi pekstaź 30 čast. Tuvtaloś protokolsońt — avańks valso śovnoma. «Bedańt» kuľanzo koŕas, pekstamo tarkasońt sonzë tejevi gipertonijań kriz.
  19. Kirdij mastor
    Vesemastoroń kongressënten delegacijańt kočkit Mordvań mastoroń kirdivijtne
    Finnën-ugrań raśketnen VI vesemastoroń kongressënten Ugrań mastorov respublikańt pelde ardï erźań dï mokšoń vejsën delegacija. Erźań ajgemaś maksï baška vešema; kongressënt konsuľtacijań komitetëś kuči sonzë Mordvań mastorov.
    Центр Гумилёва, 14.03.2012; Национальный акцент, 2012
    Ajgema ·
    Erźatne stit karšo kongressën zalsońt Siófok ošso
    Eŕuš Vežaj dï Boľajeń Śïreś Kijeven erźatnen marto kelemtit zalsońt erźań koctońt, malav 40 minutat sergelit erźaks dï javšit javoľavtoma: erźań delegacijańt kongressëv eziź nolda.
    Национальный акцент, 2012
  20. Эрзянская делегация за круглым столом с президентом Эстонии Тоомасом Хендриком Ильвесом
    Estën mastoroń prezidentëś Toomas Hendrik Ilves vastï erźań delegacijańt, pokšoś konasońt Pirguž Ińazoroś. Prezidentën śolgoś, Tallinn, 2013-ce ijen čadïkovoń 17-ce či. Fotoś Klinova Raisań arhivstë
    Ajgema ·
    Estën mastoroń prezidentëś vastï erźań delegacijańt
    Toomas Hendrik Ilves vastï prezidentën śolgoso erźań delegacijańt, konasońt pokšoś Pirguž Ińazoroś. Seke čin čokšnestë Fenno-Ugria lomańkuroś jutavtï Tallinn ošso Erźań kelen čint, inžetne — erźań raśken ajgemań vetićatne.
    «Ěrzäń Val», «Хроника проведения Дня эрзянского языка в Эстонии», 17.05.2013; Maavalla Koda, анонс от 12.04.2013
    Президиум Конгресса эрзянского народа, Саранск, 9 июля 2013 года
    Erźań raśken inekužoś, Saran oš, 2013-ce ijen medkovoń 9-ce či. Fotosońt: Šaronoń Sandra, Eŕuš Vežaj, Pirguž Ińazoroś, Nujań Viďaz. Foto: arhiv Erźań Mastor
    Ajgema ·
    Saran ošso puromi Erźań raśken inekužoś
    2013-ce ijen medkovoń 9-ce čistë Saran ošso jutï Erźań raśken inekužoś. Lomantnen jutkso — Šaronoń Sandra, Eŕuš Vežaj, Pirguž Ińazoroś dï Nujań Viďaz.
    Архив Erźań Mastor
  21. Знак ордена Креста земли Марии V степени
    Marijań modańt Kŕostonzo ordenënt V stepenen tešksëzë. Foto: Boroduntalk / Wikimedia Commons, vejsën uliparo
    Ajgema ·
    Estën mastoroń prezidentëś kazi Pirguž Ińazorońt ordensë
    Toomas Hendrik Ilves sovavtï Ińazorońt Estën mastorońt Oľačin činten kazneź lomantnen riśmes: Marijań modańt Kŕostonzo ordenëś, V sërlango. Riśmesënt sondenzë jovtaź: son erźań raśken ajgemańt vetićazo. Kaznetnen maksït davolkovoń 23-ce čistë Pärnu ošoń «Endla» teatraso.
    ERR, 05.02.2014; Postimees, 2014; «Марий Увер», 25.02.2014
    Kirdij mastor ·
    Roskomnadzoroś livti kuľalopanten kavto ikelevśaldomat
    Ikelevśaldomatne № 05КМ-63855 dï № 05КМ-63856 — Drigań Tolajen «Kŕostoń śavordoma…» statjadońt (№ 18 (386), 28.09.2012) dï «Kažo prevdent eli mekevlang?» statjadońt (№ 23 (367), 15.12.2011). Kuľalopaś a peńaci langozost.
    Решение ВС РФ от 30.01.2015 № АКПИ14-1538; Кулянь Учай, 20.07.2026
    Kirdij mastor ·
    Roskomnadzoroś annï sudońt pelde kuľalopań pekstamodo
    Kuľalopań važodemańt lotkavtomado annomańt vannï Rossijań pŕavt sudoś, koda vasence instancijań sudoś.
    Кулянь Учай, 20.07.2026; решение ВС РФ от 30.01.2015 № АКПИ14-1538
    Ajgema
    Erźań raśken inekužoś erźatnen torpingev kučomańt karšo
    Inekužońt topavtïća komitetëś noldï pškadema: Ukrainav torpingev erźatnen kučomaś a merevića tev.
    «Беда»
  22. Kirdij mastor ·
    Rossijań pŕavt sudoś a noldï tevs Roskomnadzorońt vešemanzo
    Romanenkov N. S. sudjaś vannï tevent vasence instancijaso. Kuľań sravtnemapeleś (KSP) pekstavi, źardo ikelevśaldomadońt mejle ijen pert mujeź od kolamot. Ikelevśaldomadońt ikele liseź materialtnën sudoś od faktoks a lovi dï Roskomnadzorońt vešemanzo a noldï tevs. Vedomstvańt apelľacijanzo sudoś a sai čadïkovoń 14-ce čistë. Sudsońt kuľalopaś eź pekstavo.
    Решение ВС РФ от 30.01.2015 № АКПИ14-1538; Кулянь Учай, 20.07.2026; «Медиазона», 22.11.2023 (апелляция)
  23. Делегаты V Эрзянского конгресса, Саранск, 7 июля 2016 года.
    V Erźań inekužońt delegatnë, Saran oš, 2016-ce ijen medkovoń 7-ce či. Foto: Erzianj jurnalist / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
    Ajgema ·
    V Erźań inekužo Saran ošso
    50-de lamo delegatt dï vanïćat Rossijasto, Kazahstansto dï Estën mastorsto. Erźań raśkent vasence vejsën kaznent — meštelangoń ordenënt — maksït Nujań Viďaznën kuľalopań pŕavt redaktoronten.
    Викиновости, 14.07.2016
    Lezëpargo, kuľalopa, Aťań Ezem
    Od pŕavt redaktor
    Nujań Viďazoń redakcijasońt polavtïze Kuzovatkina Oľga. Kuľalopaś kadovi raśken ajgemań pozicijasońt.
    Кулянь Учай, 20.07.2026
  24. Lezëpargo, kuľalopa, Aťań Ezem
    Kuľalopańt materialtnë panžoź CC BY 4.0 licenzijaso
    Redakcijaś dï lezëpargoś merit oľavsto sajems tekstnën, nevtindeŕaź liśmapŕańt.
    Кулянь Учай, 20.07.2026
  25. Kirdij mastor ·
    Kirdijarsikuroś tei tirin kelent školaso kočkavića predmetëks
    Tirin kelenten nej tonavtït teťat-avatnen eńaldomado mejle. Tevpen keleks vese mastorsońt kadovi anśak ruzonseś.
    РИА Новости, 25.07.2018
  26. 2019–2022. Od ińazor dï Rossijań kirdivijtnen venkstest

  27. Lezëpargo, kuľalopa, Aťań Ezem ·
    Lezëpargońt od pŕavt
    EGŔULso lezëpargoń pŕavtoks, Pirguž Ińazorońt tarkas śormadoź Larina Tatjana. Juroś — 2019-ce ijen panžikovoń 6-ce čin protokoloś. Seke ijestë son tejevi kuľalopań pŕavt redaktorokskak. Kuzovatkina Oľgań kait promkstomo, publikanten javoľavtomavtomo, lovnïćatnenen apak jovta. Erźań aktivistnë lemdit te polavtomańt rejderën nelgemaks.
    ЕГРЮЛ, фонд ИНН 1326048480, ОГРН 1021300007475, запись от 11.06.2019; Кулянь Учай, 20.07.2026; Радио Свобода, 30.08.2024
    Боляень Сыресь на сцене с нагрудным знаком инязора, Киев, 12 сентября 2019 года
    Boľajeń Śïreś ińazoroń pežedemado mejle, Kijev, 2019-ce ijen taštamkovoń 12-ce či. Foto: Dem’janenko Taras / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0
    Lezëpargo, kuľalopa, Aťań Ezem · medkov
    Od ińazor
    Raśken Ozksso Čukal velesë Aťań Ezemeś salava kočkamoso kočki ińazoroks Boľajeń Śïreśen. Kandidaturańt puterdize Pirguž Ińazoroś. Taštamkovoń 12-ce čistë Kijevsë Boľajeń Śïreś pežedi «Mastorava» morokerksënt langso dï putï kedčelks vasence karmavtomatnen alo, sïnst jutkso — erźań śormańt latinicas jutavtomado.
    «Медиазона», 22.11.2023; Радио Свобода, 13.09.2019
    Ajgema ·
    Ińazoroś annï panžomo Saran ošso erźań gimnazija
    Saran ošoń pŕavtoś Tultajev Pjotr eški idejańt vejonov. 2020-ce ijen jakšamkovsto kemenkirdat erźań kudoraśket śormadït Mordvań mastoroń pŕavtonten Volkov Vladimirnën, 2021-ce ijen ožokovsto Pirguž Ińazoroś veši lezdamo Kaja Kallas, Estën mastoroń premjer-ministrańt, pelde. Mordvań mastoroń kirdivijtne a melkstït.
    Радио Свобода, 27.10.2021
    Lezëpargo, kuľalopa, Aťań Ezem ·
    Lezëpargoś polavtï lemenzë
    EGŔULso «Mordvań respublikań lomanjutkoń Erźań kelen idemań Lezëpargońt» tarkas śormadoź «Erźań etnokuľturań naślectvań vanstomań dï kasomań Lezëpargo». Ustavońt od redakcijazo kemekstaź 2019-ce ijen sunderkovoń 25-ce čin protokolso.
    ЕГРЮЛ, фонд ИНН 1326048480, ОГРН 1021300007475, запись от 26.12.2019
  28. Lezëpargo, kuľalopa, Aťań Ezem ·
    Aťań Ezemeś kemekstï Erźaraśken kočkavića kurotnen tejemadost-važodemadost Kojluvońt
    Kojluvsońt kirdijuroń nile kurot: Promks, kona puromi veśt vete ijes; Aťań Ezem — ińaťań arsijkuro 18 lomanstë; Ińazor, konań arsijkuroś kočki kolmo ijes; Videkuro — sud kolmo sudijado. Ten vejsën lemezë Kirdijur.
    Положение, сайт инязора inyazoro.info; Радио Свобода, 02.05.2020
    Lezëpargo, kuľalopa, Aťań Ezem
    Lezëpargoń vetikurostońt livtit Pirguž Ińazorońt, dï ve melsë aštićanzo
    Od vetićatne javoľavtït od kident: «konfrontacijań tarkas — etnoturizma».
    Кулянь Учай, 20.07.2026
    Lezëpargo, kuľalopa, Aťań Ezem ·
    Lezëpargoń dï kuľalopań jomavtomado erźatne karmaśt sodamo ve jondo
    Saran ošoń «Stolica S» kuľalopaś rukšnï śormadovks «Kšumanćań Pirgužoń ućaskav panema». Ejstënzë nejavi: pŕavtnë polavtoź ijede lamo ikele.
    Кулянь Учай, 20.07.2026
  29. Ajgema ·
    Kirdijuroś noldï Valks — portal erźań kelenten tonavtnićatnen turtov
    Sajtońt teit ińazoroń sekretariatoś dï Aťań Ezemeś. Ejsënzë ruzoń-erźań dï erźań-ruzoń valkst 19 643 valt dï valśulmavkst, eś pŕań tonavtïjt dï jovksoń-jovtnemań biblioteka. Tekstnë purnaź latinicaso, čaŕkodevtematne maksoź ruzoks. Valksońt erźań aktivistnë purnaśt kemenška ijet.
    Радио Свобода, 02.03.2021 · valks.erzja.info
    Ajgema ·
    Ińazoroś kortï VROso
    Undoks raśketnen kevkstematnen koŕas VROń Svalškań forumońt 20-ce sessijasonzo Boľajeń Śïreś lovnï doklad erźań kelsë: «Anśak Moskovońt langs raśkejutkoń lepšťamoś idesamiź minek etnocidën mejelce fazadońt». VROń sekretariatonten son maksï javoľavtoma Rossijaso aktivistnën pansemado.
    Idel.Реалии, 21.04.2021
    Боляень Сыресь и Арво Валтон в Тарту
    Śïreś Ińazoroś dï estën śormadïćaś Arvo Valton, Tartu, 2021-ce ijen aštemkovoń 16-ce či. Foto: Dem’janenko Taras / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
    Ajgema ·
    Erźań delegacijańt a noldït kongressës Tartu ošso
    Finnën-ugrań raśketnen VIII vesemastoroń kongressëv ińazoroś javoľavtś vete delegatt, jutksost Pirguž Ińazoroś dï Nujań Viďaz. Konsuľtacijań komitetëś puterdi samo delegacijadońt ve mels Mordvań mastoroń kirdivijtnen marto, — a ve čis, registracijań pŕadomanten, annï protokol maksoź meltopavtomatnede. Aštemkovoń 1-ce čistë erźatne jovtïź melest a molemado. Rossijań finnën-ugrań raśketnen associacijaś kongressëv ovse a moli. Aštemkovoń 16-ce čistë ińazoroś jalateke sï Tartu ošov dï Estën mastoroń Nacionalen muzejenten sovamo ikele kortï žurnalistnën marto sede, koda luvondoź kongressëś.
    Fenno-Ugria, 07.05.2021; Радио Свобода, 21.05.2021, 01.06.2021 и 16.06.2021
    Lezëpargo, kuľalopa, Aťań Ezem ·
    Jurovtïćatnen nardït lezëpargoń teićatnen jutksto
    EGŔULsto nardaź śormadovkstnë lezëpargoń jurovtïćatnede: Nujań Viďazdo (Četvergov Evgenij), kona jurovtïze lezëpargońt 1993-ce ijestë, dï Pirguž Ińazorodońt (Musaľov Grigorij), kona lamo ijet ulneś lezëpargoń pŕavtoks.
    ЕГРЮЛ, фонд ИНН 1326048480, ОГРН 1021300007475, запись от 15.12.2021
  30. Lezëpargo, kuľalopa, Aťań Ezem ·
    Aťań Ezemeś annï livtems ušmotnen Ukrainasto
    Aťań Ezemeś lemdi torpingent nelgemanseks dï terdi erźatnen a moleme ejzënzë. Javoľavtomańt kedčelkstïze Śïreś ińazoroś.
    Idel.Реалии, 08.03.2022
    Ajgema ·
    Erźatne — Oľačiv Raśken Ligań jurovtïćatnen jutkso
    Baškortoń, buŕatoń, ingušoń, kalmïken, erźań dï udëgejen ajgematne javoľavtït Ligań tejemado. Sonzë ťokšmelezë — Rossijań raśketnen dekolonizacijaś. Erźatnen pelde — Boľajeń Śïreś dï Romaškin Vitalij.
    Радио Свобода, 20.05.2022
    Lezëpargo, kuľalopa, Aťań Ezem ·
    Saran ošso Promksoś javoľavtï eś pŕanzo od Aťań Ezemeks
    Puškin lemsë bibliotekaso lija ińazoroks kočkit Aduškin Sergejen, kirdij mastoroń ruzoń teatrań akťorońt. Tede ikele ińazorońt kočkilt Raśken Ozksso.
    Радио Свобода, 01.07.2022; Кулянь Учай, 20.07.2026
    Kirdij mastor ·
    Kirdivijen lomańt Raśken Ozksso Čukal velesë
    Avoľ formas oršaź lomantne lotkavtnit erźań aktivistnën, nelgit raśke koctnën dï plakatnën, vannït zepka-sumkava. Vasencede, 1999-ce ijestë sajeź, Ozksońt araśt erźań koct.
    Радио Свобода, 14.07.2022
    Kirdij mastor ·
    Mordvań mastorso purnït nacionalen bataľont
    Respublikasońt, Ukrainań torpingent turtov, purnït kolmo raśken bataľont. Ińazoroś videopškademaso kortï Tihomirov Igorde, Mordvań mastoroń vojenkomdońt: «Son čijavtï potencijań kanst 200».
    Радио Свобода, 07.08.2022
    Эстонский и эрзянский флаги у туристического центра ОтепяЗал национального съезда в Отепя, 1 октября 2022 года
    Kerš jono: estën dï erźań raśke koctnë Otepä turistën centrańt vaksso promksoń čitnestë, 2022-ce ijen taštamkov. Vit jono: Boľajeń Śïreś śukpŕa jovtï Loode Olivernën, 2022-ce ijen ožokovoń 1-ce či. Foto: Ińazoroń sekretariatoś (vit jono — Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0)
    Ajgema
    Raśken promksoś puromi Otepä ošso, Estën mastorso
    Anokstïćatne kandïź promksońt Mordvań mastorsto: valost koŕas, jutavtoms sonzë kudoso tejevś a topavtovića teveks. Promksoś pŕadovś taštamkovoń 30-ce čistë. Delegatnë kemekstïź Ińazorońt dï Aťań Ezement meltopavtomast dï javoľavtïź ťokšmeleks apongavtoń kirdij Erźań Mastor.
    Радио Свобода, 18.08.2022; сайт инязора inyazoro.info, 05.10.2022
    Ajgema ·
    Promksoś Otepä ošso teškstï Erźań Mastorońt kordononzo
    Delegatnë vasencede ajgemań pingesënt teškstït kartaso sïćačin kirdij mastorońt kordononzo: Mordvań mastoroś, Penzań dï Ravošoń jonkstnë, Obran ošoń dï Ŕazanen jonkstnën pelkst, modatne Sïzrań ošońt perka. Kavkso jonkst, Mokšoń respublika, pŕavt ošoś — Saran oš. Kordonoś avoľ etnografijań: son teškstï sïćačin kirdij mastorońt modanzo, avoľ eŕamo tarkatnen.
    Erźań Mastor, «Где находится Эрзянь Мастор»; сайт инязора inyazoro.info, 05.10.2022
  31. 2023–2026. Ugolovnoj teveś dï od noldavks

  32. Kirdij mastor ·
    Genprokuraturaś lovi Oľačiv Raśken Ligańt mels a tuićaks
    Vedomstvańt kojsënzë, Liga sersti Rossijańt konstitucijań luvonten dï kemeľavtomanten. Ligań pelkskirdićatnen jutkso — erźań ajgemaś.
    РБК, 20.02.2023
    Kirdij mastor ·
    FSBś jutavtï mučkamot dï penzamot Mordvań mastorso
    Piževene važodićatne sït Pirguž Ińazoronten dï Nujań Viďaznën, lezëpargońt jurovtïćanten. Kuľatnen koŕas, kirďaź 16 lomańt.
    «Медиазона», 22.11.2023; Кулянь Учай, 20.07.2026
    Kirdij mastor ·
    FSBś javoľavtï kriminaloń tevde
    Teveś — «ekstremistën lomańkurodo». FSBńt valonzo koŕas, 2020-ce ijestë tejeź Kirdijuroś baži javoms Rossijadońt.
    Настоящее Время, 23.10.2023, по сообщению ФСБ для РИА Новости; «Медиазона», 23.10.2023 и 22.11.2023
  33. Участники первого конгресса Лиги свободных наций, Отепя, 2024 год
    Oľačiv Raśken Ligań vasence kongressën pelkskirdićatne, Otepä, 2024-ce ijen čadïkovoń 6-ce či. Foto: Dor Shabashewitz / Wikimedia Commons, CC BY 4.0
    Ajgema ·
    Oľačiv Raśken Ligań vasence kongressëś jutï Otepä ošso
    Ligaś vejsëndi 15 raśken ajgemat. Kongressëś kemekstï kojluvonzo, principtnën dï sïća ijetnen pert važodema luvońt; štab-kvartirańt sït mels panžomonzo Helsinki ošso. Erźań ajgemańt pelde kortï Śïreś Ińazoroś.
    Fenno-Ugria, «Free Nations League organised in Estonia», 2024
    Lomańt ·
    Kuloś Pirguž Ińazoroś
    Pirguž Ińazoroś kuloś ormapanema kudoso Mordvań mastorso — eź eŕavo sudońt vids tevsënt, kona ušodovś sonzë kedsë mučkamodońt.
    Радио Свобода, 30.08.2024; Кулянь Учай, 20.07.2026
  34. Kirdij mastor ·
    Saran ošso sudoś sï mels Nujań Viďazdo dï Jogań Minkado
    Nujań Viďaznën, kona jurovtïze lezëpargońt 1993-ce ijestë, 91 ijet. Kavonezëst sudoś maksï kavto ijet uslojstë UKńt 282.1-ce statjanzo 2-ce pelksënt koŕas — «ekstremistën lomańkuroso» pelkskirdema. Čumondomasońt, lijatnen jutkso, — pškadema Otepä ošso erźań promksonten.
    Радио Свобода, 18.04.2025; «Медиазона», 18.04.2025; Кулянь Учай, 20.07.2026
    Kirdij mastor · čadïkov
    Rosfinmonitoringeś sovavtï ińazorońt riśmes
    Rossijań kirdivijtne sovavtïź Boľajeń Śïreś «terroristnën dï ekstremistnën» riśmes.
    Радио Свобода, 22.04.2025
  35. Ajgema · umaŕkov
    Ušodï važodeme Erźań Mastor
    Noldavksoś lisni erźaks dï ruzoks dï poladï «Erźań Mastor» kuľalopańt važodemanzo. 2003–2012-ce ijetnen arhiveś — 235 nomert — panžoź Vikitekaso oľaks licenzijaso.
    «Свободный Идель-Урал», 21.09.2026
AVTOROŃT ARSEMAZO
Kolońgemen kolmo ijet kirdij mastoroś molś vejke rezuľtatonten erva kodamo kijava. Sudso son izńazel kavkśt, seks lezëpargońt dï kuľalopańt saiź avoľ suďamoso — kedčelken polavtomaso kirdijrejestrasońt; prigovoroś saś sede mejle lomanenten, konanen ulneś vejksëngemen vejke ije. Kuľalopańt, konań ezize peksta vejkejak sudoś, erźatne, 2026-ce ijen umaŕkovsto sajeź, noldït ods.
Pešťado hronikańt sede tov. Sodatado tevdent, kona tesë araś, eli dokument jovtneź tevtnede — sudoń melssamot, putovks, kuľalopań nomer? Kučink redakcijanten: kulalopa.erzan.mastor@gmail.com. Hronikańt min pešťatano sede tov, odkstomtoma čiś ašti pŕavt śormadovksońt alo.
Liśmapŕat
Dokumentt
Конституция Республики Мордовия, 21.09.1995. Закон Республики Мордовия «О государственных языках Республики Мордовия» от 06.05.1998 № 19-З. Тексты — система «Гарант».
Резолюция Эрзянского конгресса, Саранск, 16.04.2006.
Положение о формировании и деятельности национальных представительных органов эрзянского народа, 01.05.2020 — сайт инязора inyazoro.info.
ЕГРЮЛ: Фонд сохранения и развития эрзянского этнокультурного наследия (до 2019 года — Мордовский республиканский общественный фонд спасения эрзянского языка), ИНН 1326048480, ОГРН 1021300007475; записи от 11.06.2019, 26.12.2019, 15.12.2021.
Knigat
Нуянь Видяз. Эрязденть арсезь: ёвтнеминестэ пурназь покш ёвтнема. Саранск, 2010. 354 с. ISBN 978-5-7493-1508-0. Текст в Викитеке (CC BY-SA 4.0). С. 262–321 — «Масторава», Инекужо 1990 года, фонд и газета, документы ОНН 1995 года, Раськень Озкс 1999 года, задержание 4 августа 2000 года и решение Ленинского районного суда г. Саранска от 30.11.2001, митинг 2003 года.
Газета «Эрзянь Мастор», архив в Викитеке (CC BY 4.0)
2004, № 13 — Положение о Совете старейшин; № 14 (262), 27.07.2007 — обращение участников Раськень Озкс; № 14 (310), 07.08.2009 — о первом номере газеты.
Erźań Mastor
Кулянь Учай. «Как у эрзян забирали фонд и газету: хроника 2019–2025», 20.07.2026. Кулянь Учай. «Двадцать девять поправок и эрзянский в скобках», 21.09.2026. «Где находится Эрзянь Мастор». Справочник: «Конгресс эрзянского народа».
Сайт инязора inyazoro.info
О решениях съезда в Отепя, 05.10.2022.
Радио Свобода и Idel.Реалии
О визите патриарха в Мордовию, 04.08.2000; О присяге инязора в Киеве, 13.09.2019; о Положении о национальных представительных органах, 02.05.2020; о запуске сайта Valks, 02.03.2021; о выступлении инязора в ООН, 21.04.2021; о конгрессе в Тарту, 21.05.2021, 01.06.2021 и 16.06.2021; об эрзянской гимназии, 27.10.2021; о заявлении Атянь Эзема, 08.03.2022; о Лиге свободных наций, 20.05.2022; об альтернативном Атянь Эземе, 01.07.2022; о Раськень Озкс в Чукалах, 14.07.2022; о батальонах в Мордовии, 07.08.2022; о переносе съезда в Эстонию, 18.08.2022; некролог Кшуманцянь Пиргужа, 30.08.2024; о приговоре в Саранске, 18.04.2025; о внесении инязора в перечень Росфинмониторинга, 22.04.2025.
«Медиазона»
Об уголовном деле, 23.10.2023; «ФСБ против эрзян», 22.11.2023; о приговоре в Саранске, 18.04.2025.
Lija noldavkst
Центр Гумилёва: о делегации на Всемирный конгресс финно-угорских народов, 14.03.2012. Национальный акцент: «Эрзянские националисты устроили акцию протеста в Венгрии», 2012.
«Ěrzäń Val» (группа в «Одноклассниках»): «Хроника проведения Дня эрзянского языка в Эстонии», 17.05.2013. Maavalla Koda: «Ersa keele päev Vanalinna Muusikamajas», 12.04.2013.
ERR: список награждённых государственными наградами Эстонии, 05.02.2014. Postimees: «Presidendilt saab tänavu teenetemärgi 99 inimest», 2014. «Марий Увер»: «Эрзянского активиста наградили орденом Эстонии», 25.02.2014.
Викиновости: «Итоги пятого Эрзянского конгресса», 14.07.2016.
РИА Новости: о принятии Госдумой закона об изучении родных языков, 25.07.2018.
Fenno-Ugria: «Эрзя намерены участвовать во Всемирном конгрессе финно-угорских народов», 07.05.2021; «Free Nations League organised in Estonia», 2024.
РБК: о признании Лиги свободных наций нежелательной, 20.02.2023.
Настоящее Время: об уголовном деле, по сообщению ФСБ для РИА Новости, 23.10.2023.
«Свободный Идель-Урал», 21.09.2026.
«Беда»: «Кто такие эрзя и что такое Эрзянь Мастор».
Fotografijat
Wikimedia Commons (лицензии CC BY-SA 3.0, CC BY-SA 4.0, CC BY 4.0, общественное достояние) и секретариат Инязора, архив Раисы Клиновой, архив редакции, архив Erźań Mastor; авторы указаны под снимками.