Erźań škamok Avtoroń kolonka 2026 ijen ožokovoń 2 čistë
Kočkamoń oľači
2018 ijestë, źardo Rossijań školatnesë tirin keltnen tonavtnemaś teiź eś oľaso teveks, ten nevtiź teťatnen-avatnen meltopavtomast arnemaks. Keľa, nej sïn karmit kočkamo: eŕavi-a eŕavi ejkakštnënen tonavtnems se respublikań kelent, koso sïn erit. Zakonońt teićatne, paŕak, eźt arse te meltopavtomańt isťa tevs putomado: školaso keltne ikelen koŕas sedejak lamolgadït.
Vasence varštavksso tesë pelkstamodo araś mezejak. Kirdij mastoroś kin ejstëjak mezejak a nelgi. Son anśak maksï kočkamo: bažat — śormadt javoľavks, a bažat — iľa śormado. Sede oľań valt mujems staka. Anśak politikasońt pitnev avoľ javoľavksoś, a teveś. Dï tesë eŕavi ledsťams: «eś oľaso» valśulmavksoś — a od.
1958 ijestë Hruščov arseś školań reforma, konasońt ulneś seke žo pelksëś: sovetën respublikatnesë teťatne-avatne sïnś kočkit — maksoms ejkakšost tirin kelsë tonavtnića školas eli ruzoń školas, tonavtnems-a tonavtnems respublikań kelent. Ikelejak ten nevtiliź teťatnen-avatnen meltopavtomaks. Karšo lisśt malav vese raśken respublikatnen pŕavtost, a Latvijaś dï Azerbajdžanoś lijatnede kuvať eźt sovavto te pelksënt eś zakonozost. 1959 ijestë kavonest respublikatnesë jutaśt vanśkavtomat («чистки»), dï kelen kuvalt pelkstamoś araś vejke tuvtaloks. Reformaś jutaś. A mejle, lamo ijetnen pert, raśken kelsë tonavtnića školatne pek alamolgadś, dï teťatne-avatne «eś oľaso» sajśt tesë pelks. Kel, kona a eŕavi a verce tonavtnema tarkas sovamga, a tekš važodemań turtov, — seks prevej teťaś-avaś eś ejkakšonzo isťamo kelde oľakstï. Avoľ kežde. Meľavksto.
Vana koda tejevi vese teveś. Kirdivijenten a eŕavi mezejak kardams. Sonenzë satï vejke kelent tejems tevpeneks, a vese lijatnen — kočkamo koŕas tonavtnemaks. Sede tov sonzë kis važodit ekzamentnë, važodemań najmanoś dï teťatnen-avatnen talnomaś. Kočkamoś uli. Kočkamońt ćotavksozo sodaź ikelev.
Anśak nej te teveś Hruščovoń škadońt javi. Sestë ulneśt sovetën respublikat eś institutost marto, konat alamodo karšo molilt. Teči minek raśketnen Rossijaso isťat institutost araśt. Seks karšo molemaśkak, buti son uli, araś baška kudoraśketnen, tonavtïćatnen, sedej koŕas važodićatnen teveks. Te pitnev tev. Anśak sedej koŕas važodemaś a polavtï kirdij mastorońt politikanzo.
Mon a karman jovtamo vesement jomamodo. Keltne a jomit ve čistë, dï ervańt ulit lomanenzë, konat a arsit maksoms pŕast. Anśak a karmat učomo: luvkoctońt maksoź kočkamoń oľačiś eś vijsënzë a vanstï sen, mezent te luvkoctoś śado ijet muśkś.
«Eś oľaso tonavtnemaś» — te teke kšnin čavomapel. Son tejeź čavomga, lepšťamga. Sondenzë a eŕavi učoms škinema — avoľ ten kis tejeź čavomapeleś. Rossijaso sonzë vejke tevezë: undoks raśketnen assimilacijast, celanek maštoma sïnst raśkečist.
Veľavttano pŕalementen. Kočkamoń oľačiś — politikań kategorija. Isťa žo «erźań kelent eś oľaso tonavtnemaśkak». Erźatnen vijsë assimilacijast lotkavtoms politikań kedjonkstomo a maštovi. Tede sodïlt uš kolońgemen ijede ikele. 1994 ijestë raśkeajgemań veterantne Nujań Viďaz dï Kšumanćań Pirguž jurtïź «Erźań Mastor» kuľalopańt, dï son araś raśkeajgemań politikań tribunaks. Viďaz dï Pirguž parste čaŕkodilt: politikań tevtnen topavtït politikań kedjonkssë.
