Kavkso jonks dï mokšoń respublika: ińazoroś jovtïze sïćačin kirdij mastorońt luvonzo

Mokšoń respublikanten maksoź baška status — eś konstitucijazo dï, ińazorońt valonzo koŕas, kelej politikań dï ekonomikań eśmelsë veťamo. Arsimkurosońt sonzë kevejkeje mandat — erva jonksońt koŕas sede lamo: erva jonkstońt kočkavit kemen deputatt. 2022 ijen Promksońt Kojluvozo, kona kemekstïnze kordontnen dï administracijań luvońt, mokšoń respublikańt kunškaks lemdize Penza ošońt.

Arsimkurońt lemezë seke, kodamo ajgemańt nein ińaťań arsijkuronzo — Aťań Ezem. Konstitucijańt son primasï kavto pelkssë kolmo pelkstnede vajgeltnesë, se meŕi — 61 mandatso, zakontnen — šožda pokšopelkssë, 46 vajgelsë. Sonś aravtï premjer-ministrent, konań nevtize arsimkuroń pokšopelksëś, dï kočkasï ińazorońt kirdij mastorońt pŕavtoks, kona aštï mastorońt pelde lija mastortnen ikele. Kočkamotne vesenen, videt dï tajnoj, sistemaś proporcionalnoj, baŕeŕeś — 5 procent. Jonksoń arsimkurotne — 71 deputatstë, Ľambirsë 31, kočkavit čovoŕaź sistemań koŕas. Videkurotne javoź nile pelksks: jarmakoń, važodemań, graždanskoj dï ugolovnoj.

Dekolonizacijańt ińazoroś čarkodevtize isťa: regionońt ušojonoń tevveťamonzo uŕadamo, vetićatnen kočkamost, alkuksoń eśmelsë veťamo, raśken dï regionoń melkurot, raśkeś kirdi resurstnen dï dobaŕksoń savkstnen, tonavtoma luvkstnen dï kelen kvotatnen tesken kemekstamost, kulturań dï kememań institutnen langs lepšťamoń araśči, tortingetnes sovamoń a maštovoma raśken kirdivijen kurotnen melssamovtomo. Netnestë mezejak, sonzë valonzo koŕas, Rossijaso teči araś.

Baška ińazoroś merś «Федеративная Республика Эрзянь Мастор часть 1» noldavkssońt, što sonś a arsi saems kodamojak tarka sïćačin kirdij mastorsońt:

«Mon a neja eś pŕam dï a vešan avoľ anśak Erźań Mastoroń Ińazoroń tarkańt, anśak tuń kodamojak tarka kirdivijsënt.»

Sonzë valonzo koŕas, regionsońt lamo odlomańt dï professionalnoj lomańt, konat nein kirdivijenten a eŕavit; a melssamos, kodamo uli kirdij mastoroś, savi setnenen, kińenen sonzë ejsë eŕams.

Kommentaritnestë kevkstemanten — koso garantijaś od kirdij mastortnësë demokratijań ulemadońt, — son melvalś: garantijat araśt. «Ilvedevkst dï a lisičit karmit uleme, anśak sïn karmit minek ilvedevksëks, minek a lisičiks, konatnen kis min karmatano melvalomo vejsë dï estenek». Ilvedevkstnën alamolgavtomga, Boľajeń terdś ikele luvdońt kortamos dï lemdize panžadoks ne kevkstematnen: od kirdij mastorońt potso viškapelkstnen meltopavtomadost, koda a maksoms naŕgamonten kepetevems, meze tejems tovsezemań ledemapelent marto dï koda pačkodems eś kojsë aštića videkuros.

Kortamoś ušodovś seske: vasence čiń-ven pert noldavksońt alo liśt śadodo lamo kommentarijt. Sehte vide kevkstemaś — se jonksońt koŕas, konaks projektsënt lemdeź Ravoš bujeś: Veserossijań lomańlovomańt koŕas toso ruzoks śormadovśt erićatnen 65 procentëst, tataroks — 9, čuvašoks — 5, a «мордва» tarkańt kočkiź 22 437 lomań — bujen erićatnede 2 procentte sede alamo. Kortamosońt kevkstnit: mejsë projektëś arsi te pokšopelksënt tevs sovavtoms, koda karmit vejkest-vejkest marto kortamo Rav lejent vide dï keŕš čiren raśketne, buti pongit lija-lija kirdij mastors, dï kin ulit kavto sëdtne. Kevkstnit mokšotnedejak — meks Mokšoń Mastoronten a maštovi ulems eś kojsë aštića respublikaks, avoľ avtonomijaks erźań federacijańt potso. Savkstnede valtnen karšo merit: «Vesemeś kadovi respublikas dï sajevi oligarhtnesë. Isťa lisni vese soveten mejlen mastortnesë, Baltijań mastortnede baška».

Jovtnema Erźań raśken Promksoś — jutaś estën Oťapä ošso 2022 ijen taštamkovoń 29-ce čistë ožokovoń 1-ce čis. Son javoľavtïze ťokšmeleks kirdij mastorońt tejemańt Erźań Mastor federacijaks dï baška Kojluvso kemekstïze kordontnen dï administracijań luvońt projektënzë: kavkso jonks dï mokšoń respublika; Federacijań pŕavt ošoks arseź Saranoš.