Erźań veletnen pekstaź školast, 2010–2026
Rossija melcek-melcek kalavtï tirin keltnesë tonavtomań kadovkstnën. Erźań kelent tevenzë sedejak stakat. Erźatnen araś eś respublikast, koda marijtnen dï komitnen. Erźatnen araś tuvtalost učoms tago meze Mordovijado. Son a karmi vanstomo erźań kelsë tonavtomańt isťa, koda 2017 ijestë Tatarstanoś snartneś vanstomo tataroń kelent.
2010 ijestë sajeź, erźań veletnesë pekstazelt, sovavtozelt lija školatnes, kadozelt verce klasstomo 170 školat. Ejstëst 162-do a sede alamo aštit Erźań Mastoroń kordontnësë. Min sïnek mels nevtems te tevent masštabonzo. Erźań Mastorońt redakcijazo purnïze vese net školatnen vejke rejestras dï putïnze kartas.
Teveś lotkamovtomo. A umokdońt. 2026 ijen medkovoń 17-ce čistë, jurčamań (юрлица) kirdij rejestranten («ЕГРЮЛ») sovavśt kavto śormadovkst Mordovijań Čaunza bujdent. Ušodovś vejssovavtomaś Apraksinań kunška školańt Komsomoľskojen kolmoce školanten, Kiržemanoń školańt — Čaunzań kavtoce školanten. Źardo proceduraś pŕadovi, «Апраксино» velesënt, dï Kiržemansojak a kadovi esest tonavtolmast, eś melsë teven vetića učreždenijast.
Rejestrasońt 167 školat lotkaśt uleme jurčamaks, kavtotnesë moli vejssovavtoma, vejkeś kunška školasto veľavtś jurtoń školaks. 2015 ijent vids školatnen sede sejedstë pekstaśt, 2020 ijestë sajeź sïnst sovavtït nežen školatnes. Nej pekstït sëtmestë: velesënt kadovi filial, anśak direktoroś, bjudžetëś dï ustavoś — lija školaso. Isťamo «optimizacijań» processëś moli vejsë tonavtïćatnen tevstë panema marto, tede min śormadïnek sede ikele.
Likvidacijańt dï vejssovavtomańt topavtï školańt tejićazo — municipalitetëś. Tonavtomado zakonoś, kona važodi 2013 ijen taštamkovsto sajeź, kardï sonenzë śkamo sams mels velen kisë. Se škastońt minek rejestrasońt isťat melssamotnede 76 a sede alamo. Tede baška, 43 školatnen jortïź isťak. Kajavksoń uredemaś livtinze sïnst rejestrastońt koda kadoź jurčamatnen: 39 ijede kuvať eźt maksnekšne ćotavksońt, nilen pelde rejestrasońt informacijast lovozel a videks. Net školatnen pekstamodo mels kijak eź sakšno, seks komissijadońt dï erićatnen meldest zakonoś sïnst ejs tevs eź putovkšno.
Moskovoś 2018 ijestë putś tonavtomado zakononten od polavtoma: respublikań kirdij keltnede tonavtnema kelen kočkamoś nej «осуществляется по заявлениям родителей» — topavtovi teťat-avatnen javoľavtomast koŕas (ruzoksto jutavtoź). Rossijaso araś respublikań kirdij keltnesë universitetën dï specialen tonavtoma, seks školaś, te mejelce forpost erźansent turtov. Kelenten školavtomo a kadovi tarka tonavtomasońt.
Isťamo politikańt rezuľtattnë nejavit 2021 ijen lomańlovomasońt. «Эрзя-мордовский» grafańt ejsënzë nevtiź 10–14 ijesë 1 270 ejkakšt dï 60–64 ijesë 4 996 lomańt. Erźań keleś kirdevi sïretnesë, a školatnen pekstït set veletnesë, koso keleś źars pačťavoľ ejkakštnënen.
Vanoms, marit-araś bujtne veletnen, lisi nejgak. «Апраксино» dï Kiržeman veletnesë vejssovavtomaś apak pŕado. Čaunza bujen administracijanten maštovi nevtems čalgavkstnën onkstamoń komissijańt melssamonzo dï sen, koda lovoź kavto velen erićatnen melest. Zakonoś karmavtï koda vejkent, isťa ombocentkak, seks dokumentnën teškas eŕavoľ tejems. Anśak bujen sajtsońt sïn araśt.
«ЕГРЮЛ»-oń sodamotne 2026 ijen ožokovoń 4-ce čis. Veletne — KUDOJURT riśmestë, erźań genealogijań projektstënt, konań tei Ińazorońt sekretariatozo; KUDOJURT portalońt nevtsïź 2026 ijent pesënzë.
Lepšťado kategorijańt langs, nardamga sonzë kartastońt dï grafikstënt eli veľavtomga mekev.
Ijetnen koŕas
Kartaso
Rejestra
| Ije | Buj | Vele | Škola | Meze tejevś | Liśmapŕa |
|---|
Koda purnaź
Lovomas pongśt školatne KUDOJURT projektën velen riśmestënt: 392 vele kavkso regionso — erźań, čovoŕaź dï set, konatnen čovorksost a sodaviks (riśmeś 2026 ijen taštamkovoń 28-ce čis). Erva velent nevteź etnogažazo KUDOJURT-sto. Erźań Mastoroś set kordontnësë, konat teškstazelt Promkssońt 2022 ijestë; kartasońt sïn nevteź fioletën kikssë. Baškortostanoń dï Vetke mastortnën, Samarań dï Saratovoń oblaśtnen školatne aštit te kordonońt tombale. Cifras putoź kordonońt tombalev pongśt kavto školatnejak, konat aštit kordonońt vaksso: Kečenbijesë (Mordovijań Ordańbuje buj) dï Beguč velesë (Penzań oblasten Kameškirën buj), kavonest kordonońt ejstë kolmo vajgelbede malaso. Vejke školaś, Od Ťaglovka velesë (Kočkur buj), koordinattomo, seks son apak puto kartanten.
Školatne mujeź jurčamań kirdij rejestrasońt: Mordovijava — vese bujen školatne lovoź kajavksoń inspekcijańt kodonzo koŕas ИНН-sënt, lija regiontnëva — «ФНС»-ń vešnemaso velent lemenzë koŕas. Koda dï źardo lotkavtoź — vanoź «ЕГРЮЛ»-ń kartatneva egrul.org sajtsońt, veleś dï bujeś — školańt juridikusoń adresënzë koŕas. Veletnen koordinatost — Wikidatasto, Tenguš bujen «Березняк» oškenten — OpenStreetMap-sto. Erva tešksëś vanoź bujent marto. Vejke valkiks — vejke juridikusoń čama.
Mordovijań tombale, vešneź lemen koŕas, mujevit a vese školatne: pelksëst lemďavit nomersë eli lija velen lemsë. Seks Obranošoń, Penzań dï lija oblaśtneva ćotavkstnë — alce kordon. Ijeś — źardo ulneś śormadoź rejestras; livťazdeŕaj školaś koda a važodića, sestë uroktnë toso ikelejak araselt. Vejssovavtomaś a sval nevti tonavtomań pŕadomańt velesënt: školatnen pelksëst važodi filialoks, anśak eś direktortomo, bjudžettëme dï ustavtomo.
Lovomas eźt sova škinemań školatne, sportoń školatne, ejkakšoń kudotne dï internattnë.