Vasoldo vanoź nejavi sedejak!

Ledstnemat Jovlań Olodo, umoń škań Erźań keleń čidenť

Videstë reďakšïnïze teń Ine poëtëś, kadïk jovtakšnïzejak alamnede lijaks: «Čamasto čamas vanoź čamanť ton a nejsak!» Videstë, dï avoľ pede-pes. Jovlań Olo malasto vanoźgak nejavkšnoś ćitnića tešteks. Eŕamstonzojak lemezë žojneź žojneś. Sodïliź lamo mastorso. Vana uš kemeť ijeť araś jutksonok, a sovsi «Erźań Mastors», a jovtni anśak jutavtoź konćerttënzë, tejeź tevdenzë, meze arsi tejems sede tov. Ajgś ejstënek dï karmaś čaŕkodeveme, maŕavomo pokštojak pokš jomavksoś.

Jala kortïť: a polavtoviks lomanť arasť. Kortïť… Kuš kodamo kije iľazo uli — prevej, avoľ pek, śupav talantso eli sïntemest — sonzë konďamo a mujat. Eŕvaś sonś. Eŕvań esenzë obućazo, arsemanzo, vanovtonzo, jožonzo… Paŕak, sï ška dï sï Oloń konďamo. Anśak son uš uli a Jovlań Olo. Vadŕa-beŕań, anśak a son.

1990-2000-će ijetnestë Erźań Keleń čiś Estëń Mastorso moľś targoń perť. Vastovomatt, konćertt, vïstavkat…

Te uľneś, maŕavi, 2001 ijeń čadïkovsto. Pačkodinek Tallinns. Čokšne malava sïnek «Monastïreń ambars». Isťa lemďaź restoran jonov molića kudoś. Meks isťa, a sodan. Sodan lijado: tesë jutavtneviť eŕva kodamo Raśkeń konćertt, vastovomat, čitť. Se čiś altazeľ Erźań kelenteń. Vetićazo «Torama» moroń kuroś.

Zaloś peškse. Ušodovś čokšneś. Konćertënť veti «Toramoń» pŕavtozo, Jovlań Olo. Kortï, javoľavtni moroń lemtneń, jovtni erźaks. Vakssonzo ćorazo Vitalij. Son stakačiń apak soda teťanzo valonzo jutavtï estëń keľs. Oršaź ćeratne vese erźaks. Vikšneź panarstost seľmeť a sajeviť!

Moro, omboće, kolmoće… Vajgeľtneneń tarka a satï, bažiť ušov, oľačis. Morotnestë lamot targsevića valt-vajgeľť. Eŕazasto moraviks moroś seŕgedś kišteme. Stuvor-stoľ ekšsë aštićatne seske kundasť kedte-keďs, dï tejevś pokš, kapšaź čarïća erij kiŕks. Gajgi moroś, davolks čarï kiŕksëś. Kurgtne ćimbeľdiť mizolkstnëde.

«Toramo» seŕgedś od, nusmańa moro. Zaloś ojmaś. Moroś pŕadovś, Vitalij estëks merś tere (śukpŕa) kunsolïćatneneń dï ćeratne valgsť sërej, kumažaviďga, tarkinestënť. Tarkazost kuzsť Estëń Mastorso erića erźań avatne, sïnst morokurost. Pŕavtost Klinova Raisa. Oršaź, oršaź sïń koda mazïjstë! A sťako Pariž maksneś te mazïčinť kis sïrneń medaľ. Kije-kije, a francuztnë čaŕkodiť, sodïť luv oršamoń tevtnesë.

Pokš konćertëń erźań kuvtaś pŕadovś. Poladïź moroń peľkstamonť ukrainań, moldavań dï lija raśkeń vejsënďavkstnë.

Targazeľ keńarksčiń stuvor (stoľ). Kavańamkatnede, simemapeľtnede eľ eź londado! Jovtazeľť avoľ alamo paro valt erźań keleń Čidenť, «Taramodo». Šumbrači arsesť erźatneneń lija raśkeń lomantne. Sajneś dï paro valt jovtaś Estëń Mastorso Rossijań posoloś (kučoviksëś). Uľneś son ninzë marto.

Jutasť se čidenť mejle ijetnede bajťak. Lamo-meze nejezdenť-maŕazdenť udemstëń nardavś. Kadovś, vanstovś prevsëń se čokšnedenť isťamo peľkske: škazo pelevede mejleń malav kolmo čast, a jovtavijak koda saś udomam, siziń, a morotne gajgiť, gajgiť… Ineškipaz, źardo lotki te keńarks, čireń a sodïća lejeś? Veďmetne Oloń dï Jaakoń, «Monastïrne ambaroń» pŕavtonť keďsë. Kevkstńan sïnst, sastïne, jožoń maŕaź ledstńan talajeń škadonť.

…Valdo, astuvtoviks kartina kadovś udemeń sormsevksëzëń 2001 ijestë Tartuso jutavtoź Erźań keleń čidenť.

Uskimiź Ratušań kuztema ikelev. Kudonteń sovamsto Jovlań Olo lïjk kelemtize Mordovijań Mastorkoctonť (flagonť) dï miń, Erźań Mastorsto sïćatne, «Toramoń» ćeratne moraź, kuzinek ratušań omboće etažs, sovinek vastnevemań apokš zals. Teke škastonť lija kenkška moraź sovasť Estëń Mastorkoct marto Klinova Raisań Estëń Mastorso erića erźań avanzo. Ejstënek komś malava. Stinek kelejgavtoź čiŕkeks. Seske sovasť zalonteń mazïjstë oršaź mazïj od ava dï ćera. Avanť keďsë kandnemkaj. Son jutaś ikeľganok dï eŕvaś ejstënek sajś kandtnemkajstënzë šampanskojde pešteź bokal.

Ćeraś, Tartu ošoń merënť polavtïćazo, jovtaś paro arsemat minenek, Mordovijanteń, šumbračiń arsemań valt erźań raśkenteń. Estëń keľstë erźań keľs dï mekevlang jutavtś Nina Asmäa (son Mordovijań Bereznikeń buje Guzïncï-Kuzveleń, sodïľ sestë vete-koto keľť).

Karšo val kirdiń Erźań keleń idema Fondonť peľde mon. Meriń śukŕa Estëń Mastoroń dï estëń vejsënďavksoń pŕavtnëneń paro vastomanť kis, arsiń paro eŕamo estëń raśkenteń, vanstoms ojaksčinť dï oľačinť, eskeľams eŕamoń kitneva pŕań kepedeź dï moraź.

Kopordïnek mizoldoź-pejeďkšneź kandoź šampanskojenť dï «Toramo» vejsë Tallinstë sïća erźań avatneń marto seŕgedsť, zërť mersť vaľmatne, vasńa erźań, mejle estëń Moro.

Vana kodat valdo, ojmeń eždića, paro ježoń sïremtića ledstnemat kadovsť Estonijaso se ulemadonť, se Erźań keleń Čidenť, Jovlań Olodo. Lamo martonzo lezëv tevť tejekšnïnek erźań kelenť idemga, sedejak lamo tejevlinek, anśak…

    

Taštamkovoń 6-će čistë «Toramoń», Jovlań Oloń večkićanzo, sïť Sïť Viŕ Tavlav (Mordovija) Rossijań lamo jondo.Sïť ombo mastorstojak. Oloneń topodeveľť 60 ijeť. Vese vijenek putoma, iľazo tejeve te festivaleś anśak kištemań-moramoń lezëvteme ilaks. Isťatnede koso anśak a jutavtniť! Eŕva sïćaś (eŕvaś!) tejevezë «Erźań Mastor» gazetanť, «Čilisema», «Śatko» žurnaltnëń langs śormadstïćaks. Anśak isťa! Tejems sïćatneń avoľ anśak kištićaks-morïćaks, vasńajak arsićaks, lovnïćaks, sede lamo sodïćaks, erźań keleń vanstïćaks. Te minek Vaseń melenek, Vaseń bažamonok, Vaseń meľavksonok. A lovnïća naćijaś — a raśke, a naćija. A kije a lovnïća lomaneś?

Nujań Viďaz