Ozks ukasoń koräs. Meze kadovś velen oznomadonť kaźonnoj luvkssonť

Luvksoś, konań pačťit regionoń kuľań pačťićatne, istämo: moramo-kštima kurotnen gala-koncertt, nejevtema «aťaťnen-sërďaťnen koj-kirdado», kedteven nevtelma-jarmunka, raśken kudot-kavt, «Buket tradicij» festivaľ, sportoń ťagardomat dï vejćen pokščin obed. Pokščiś jutavtovi Raśsejsë javoľavtoź «Raśsejen raśketnen vejketksčin Ijenť» lems.

Purnïćatne sïnś jovtït lemenť videstë ruzoks: «Velen ozks» — «сельское моление». Ozks — te erźań kemikuronť pškadema Ineški paznën, avoľ koncertën pelks. No «oznoma» valoś luvkssonť araś. Ilań pelksëś javoľavtoź nejevtemaks dï «ilat marto» festivaľeks — liaks merems, pelksëks, konań nevťit scenasto vanïćatneńen.

Pokščinť jurozo — istä žo tevkońov, avoľ kemikuronť koj-kirda: Mordovija Raśkemastoroń Pŕavtonť 2004 ijen aštemkovoń 17-će čin № 80-UG ukasozo raśken-folkloroń pokščiďe. Śe škadonť sajeź ozksonť Pokš Ignadvelen rajonso jutavtït kirdivijen koverksën koräs: čin putomanť, tarkanť dï luvksonť aravtï administracijaś.

Te ladonť juronzo — vasolo. Erźaťnen raśken oznomaś — Raśken Ozks — uľńeś kardaź caŕen ukasso uš 1629 ijestë. Ojmijavtïź sonzë aldo, erźa raśken ajgemanť vijsë: 1999 ijestë Čukal veľesë, seke žo Pokš Ignadvelen rajonso, Maar maronť vaksso, koso, kezëren jovtnemań koräs, kalmaź erźań mastoronť vanstïćatne. Mejle oznomanť sovavtïź kaźonnoj lads. Kirdivijen eŕi naślectvań sërmadovks-luvsonť son aštï «folkloroń pokščiks» — kuš seke žo luvoś jovtńi ozaťadonť, ine Štatoldonť, maronť perťka borozdadonť dï ozks bukadonť.

Mezeks veľavtï istämo ladoś tevsë, nejavś 2022 ijen Raśken Ozksso Čukal veľesë. «Radio Svoboda» kuľanť koräs, raśken seďamopeltne gajgśť fonogramma alo, sërmadoź uľńeśť vetitnen vajgeltnejak; vanïćatne merśť: te uľńeś «paro nejevtema». Luvonť melga vanośť policija dï OMON. Pelkskirdićado purnavś ťožasto saeź ťoža veteśadt vids — malav nilenkirda śede alamo, kodamo uľńeś kemen ijede ikele.

Ińaťatne «nejevtemanť» karšo. Śen, što oznomastonť tejśť nejevtema, erźa raśken ajgemaś eź prima — dï jovtïźe ťen najav. 2022 ijen Raśken Ozksonť ikele Aťań Ezem ińaťań arsijkuroś terdinźe erźaťnen Čukal veľev śukuńamo aťaťnen-sërďaťnen ikele, no raśken inekužonť toso jutavtomodo kajaś pŕa: alkuksoń raśken promksnën kaźonnoj pokščisë tarka eź mujev. Ozksonť škasto, aktivisttnen kuľast koräs, kirdivijen lomańtne nelgśť pelkskirdićaťnen kedstë erźań koctt — vasenćede 1999 ijestë sajeź ozksoś jutaś raśken kocttomo. «Činovniktne sodït: raśkeś sonś eś kisënzë aštï, sïn žo ťejit anśak eś tevest», — kortaś śeste ińazoroś Boľajen Śïreś.

Nejin «Velen ozksonť» javoľavksoś aštï seke žo ŕadso: pokščiś teeź ukasoń koräs, altaź «Raśsejen raśketnen vejketksčińen», sonzë smusťen tovoś žo — oznomaś — polavtoź nejevtemaso. Gajgi eli a gajgi Pokš Ignadveľesë medkovoń 25-će čistë ozksoś sonś — luvksstonť te a čaŕkodevi: ozksoś toso araś.