Ozks ukasoń koräs. Meze kadovś veleń oznomadonť kaźonnoj luvkssonť

Meďkovoń 25-će čistë Pokš Ignadveľesë jutavtovi «Veleń ozks» — raśkemastoroń raśkeń-folkloroń pokšči. Luvksoś, konań pačťiť regionoń kuľań pačťićatne, istämo: moramo-kštima kurotneń gala-koncertt, nejevtema «aťaťneń-sërďaťneń koj-kirdado», keďteveń nevteľma-jarmunka, raśkeń kudot-kavt, «Buket tradicij» festivaľ, sportoń ťagardomat dï vejćeń pokščiń obed. Pokščiś jutavtovi Raśsejsë javoľavtoź «Raśsejeń raśketneń vejkeťksčiń Ijenť» lems.

Purnïćatne sïńś jovtïť lemenť videstë ruzoks: «Veleń ozks» — «сельское моление». Ozks — te erźań kemikuronť pškadema Ineški paznëń, avoľ koncertëń pelks. No «oznoma» valoś luvkssonť araś. Ilań pelksëś javoľavtoź nejevtemaks dï «ilat marto» festivaľeks — liaks merems, pelksëks, konań nevťiť scenasto vanïćatneńeń.

Pokščinť jurozo — istä žo tevkońov, avoľ kemikuronť koj-kirda: Mordovija Raśkemastoroń Pŕavtonť 2004 ijeń aštemkovoń 17-će čiń № 80-UG ukasozo raśkeń-folkloroń pokščiďe. Śe škadonť sajeź ozksonť Pokš Ignadveleń rajonso jutavtïť kirdivijeń koverksëń koräs: čiń putomanť, tarkanť dï luvksonť aravtï administracijaś.

Te ladonť juronzo — vasolo. Erźaťneń raśkeń oznomaś — Raśkeń Ozks — uľńeś kardaź caŕeń ukasso uš 1629 ijestë. Ojmijavtïź sonzë aldo, erźa raśkeń ajgemanť vijsë: 1999 ijestë Čukal veľesë, seke žo Pokš Ignadveleń rajonso, Maar maronť vaksso, koso, kezëreń jovtnemań koräs, kalmaź erźań mastoronť vanstïćatne. Mejle oznomanť sovavtïź kaźonnoj lads. Kirdivijeń eŕi naślectvań sërmadovks-luvsonť son aštï «folkloroń pokščiks» — kuš seke žo luvoś jovtńi ozaťadonť, ine Štatoldonť, maronť perťka borozdadonť dï ozks bukadonť.

Mezeks veľavtï istämo ladoś tevsë, nejavś 2022 ijeń Raśkeń Ozksso Čukal veľesë. «Radio Svoboda» kuľanť koräs, raśkeń seďamopeľtne gajgśť fonogramma alo, sërmadoź uľńeśť vetitneń vajgeľtnejak; vanïćatne merśť: te uľńeś «paro nejevtema». Luvonť meľga vanośť policija dï OMON. Peľkskirdićado purnavś ťožasto saeź ťoža veteśadt viďs — malav nileńkirda śede alamo, kodamo uľńeś kemeń ijede ikele.

Ińaťatne «nejevtemanť» karšo. Śeń, što oznomastonť tejśť nejevtema, erźa raśkeń ajgemaś eź prima — dï jovtïźe ťeń najav. 2022 ijeń Raśkeń Ozksonť ikele Aťań Ezem ińaťań arsijkuroś teŕdińźe erźaťneń Čukal veľev śukuńamo aťaťneń-sërďaťneń ikele, no raśkeń inekužonť toso jutavtomodo kajaś pŕa: alkuksoń raśkeń promksnëń kaźonnoj pokščisë tarka eź mujev. Ozksonť škasto, aktivisttneń kuľast koräs, kirdivijeń lomańtne neľgśť peľkskirdićaťneń keďstë erźań koctt — vasenćede 1999 ijestë sajeź ozksoś jutaś raśkeń kocttomo. «Činovniktne sodïť: raśkeś sonś eś kisënzë aštï, sïń žo ťejiť anśak eś tevest», — kortaś śeste ińazoroś Boľajeń Śïreś.

Nejiń «Veleń ozksonť» javoľavksoś aštï seke žo ŕadso: pokščiś teeź ukasoń koräs, altaź «Raśsejeń raśketneń vejkeťksčińeń», sonzë smusťeń tovoś žo — oznomaś — polavtoź nejevtemaso. Gajgi eli a gajgi Pokš Ignadveľesë meďkovoń 25-će čistë ozksoś sonś — luvksstonť te a čaŕkodevi: ozksoś toso araś.