Čačoma keleń simfonija

Nujań Viďaz

Ardan valskeń čopodava važodeme. Kijaksonť alo sizemań apak soda gangiiť kšniń čarotne. Moli-araś spektakľa — kavksso čassto uľť tarkasot. Električkań vagonoś peškse. Ozams a kozoń. Pongiń ikele kenkšenť karšo vaľmanť malas. Arśan ušodovoź čidenť. Meze čokšnes karmatano tejeme? Sekeń vant, spektakľa marto rajonov-bujev sïrgatano. Kodamo? «Kot v sapogah»? Paŕak, «Turp»?

Ardan. Peŕkan lamot kortïť ruzoks, koj-źardo marseviť azerbajdžanokskak. Merema, čurosto. Čaťmońan. Erźaks tesë a kortat. A kije marto. Lija mastor, meze učat.

Vagononť tona pestë kajatotś meze-buti sodaviks.

Vaj! Te meze? Paŕak, maŕavś teń? A? Sťavtïń pileń. Aťat-sërďat, valtnë žo maŕavsť erźań! Opšt. Kunsolan. Mezejak a maŕavi. «Tonśkak a sodat mezde arśat. Sïrneme prok karmiť, ćora-paroči… Kosto musïť erźatneń isťamo pokš ošsto? Baku, varmań oš, — te teť avoľ Oťažele, avoľ Sarangak», — murńan eś pŕam.

— Tuk-tuk-tuk… tuk-tuk-tuk, — reľsatneń marto kaľakiť kšniń vajgeľsë čarotne. «Kapšado, kapšado, sede kurok pačkodezan!» — soviń kortamost jutks, eziń kirdeve, mongak.

Źarïja stanćijatnestë vejkenteń pačkodemstë «elektroajgoroś» kirtize vijenzë. Čarotne kaľakazevsť sede stambaro, apak rango, čurosto.

— Vadŕa, vadŕa, Koľa, vastomazonok! — kajatotś te škastonť vagonoń tona pestë tejteŕavań vajgeľ.

Kavtoldoman šľaź šľavsť. Erźat ardïť! Mon jutamo tarkavanť sťado aštićatneń jutkova meťkazoks, tej-tov menčeveź, kuva-kuva kenerepakaŕsëń lezdaź, pačkodiń «vadŕa» valonť kavksť jovtïćatneń malas. Kecnevtimiź sërej, avoľ uš od ćora dï isťamo žo ijeń, ašo pŕačeŕ ava.

Peliń, valgiť.

Kukškadiń ejstëst avasolo stenanť jožos. Melem uľneś avoľ kortams — kunsoloms, maŕams kelenek mazïčinzë, tantejstë, kukoń eŕgeks kačaďščä činenzë. Źaroće kov uš ezija marse. Tošnakadïń. Čaťmońan. Sïńgak čaťmoniť. Vanïť vaľmava. «Niť-polat, bešokoń, — prïń meľs, — seks lamo a kortïťkak».

— Sï targosto moľťano Surhanav, — sezize čaťmonemanť avaś.

— Sodan, — meľteme teškstïze ćoraś, — kemsisemge topodiť Lenaneń, mezejak ramama.

— Vaj, tago kazne! Isťa a večkan, isťa a večkan ramsemat. Jakat, jakat, meze sajems — a sodat, — veľavtś vakssonzonť jonov avaś. Kelezë vańks, vejke valgak ruzoń eź jovta.

— Mongak toneks… Anśak kov moľat…

— Samstot kši ramak, rozeń dï ašo, — karmavtś avaś, sonś ušodś ods vanomo vaľmava, — jarmakot uliť?

Uliť, raman…

Val, omboće, kolmoće, dï jutksost kortamoś čoľdeŕgadś čudikeŕkskeks. Kunsolan ojmeń apak targse. Doprok isťa, koda sïń, kortïť Ordańbujesë. Valpetneńgak usksiť minekeks. «Ton kov moľa-a-at? Ton meze teja-a-at?» Mezejak eziń maŕa, a čaroń «kaľakamot», a šalt ruzoń keľsë, a rakamot… Meľsëń-sedejsëń uľniń toso, čačoma mastorson, Ordańbujesë.

Mariń dï kunsolïń vejke — erźaks kortamo. Natoj čuvtomiń. Mezde eś jutkovast kortasť, moń pek eź meľavtovto. Pileń palseś sonś kortamoś, erźań kelenť gornipovoks gajgemazo. Koniń seľmeń dï kunsolan, dï anok uľniń pinge kunsoloms te a jovtavijak kodamo mazïj, lamodo-lamodo jovtnića simfonijanť. Vana veti partijanzo, nusmakavtï jožo violončeleś, sornovtni gajttnesë, jovtni ta-kodamo keńarkssto fortepianaś, urniť skripkatne, pazoń gajtť raštï arfaś… Ineškipaz, kańa Čajkovskojeń simfonijanzo putoviť teń vakss? Operanzo dï simfonijanzo Čajkovskij śormadś śkamonzo — keleń muzïkanť langso važodsť lamo ťožat, raśke, dï śormadsť ejsënzë lamodojak lamo pingeń perť.

Kiť lomantne, kiń kunsolan? A sodan.

Mezde kortïť? A sodan.

Kov ardïť? A sodan.

Sodan vejkede: sïń avoľ kortasť — morasť. Morasť erźaks dï kazsť teń śupavdojak śupav kazne — notań tarkas valso śormadoź simfonija, keleń simfonija. Son vastovtïmim avań, malaviksëń, veleń jalgan, čačoma mastorom marto.

Ošonteń ve lotksema tarkas apak pačkode, Ine muzïkaso kecnevtićan valgsť.

— Vastomazonok! — kidejak apak vizde seŕgediń meľgast vagononť keles keńarksstonť žojnića vajgeľsë.

    

Ardan trollejbuso «udsema keskavston» — «Svetotehstrojstë» — ošonť kunškav. Toso važoďan, toso «bajaganok», konań veľde bažatano sïremtems erźatneń raśkeń jožost, toso «čačttano» «Erźań Mastor» gazetanť, toso jutavtan te modanť langso, koso avoľ sval puviť eľkańa varmat, mejeľće ijeń.

Arśan, vanan peŕkan, kunsolan kortamotneń.

Ruzoks, ruzoks, ruzoks…

Paro, tov dï mekev ardomanť perť marindeŕat vejkeška, sede sejeďstë sïre lomań, erźaks kortïća. Ruzoks kaľakićatneneńgak pškaľan erźaks, jala keman — ertevan čačoma kelem sodïćas, kortńan martonzo, viťsa sedejem. Čurosto isťat pongoniť altïmazon. Čuroosto! Čurosto avoľ kosojak Bakuso eli Afrikań kodamojak vasolo jonksso, tesë — Saranso, Erźań Mastorso. «Meze tejems, koda ulems? — a tukšnï pŕaston, karï sedejsëń nusmańa kevkstemaś. — Sodavlińgak…»

Sajeź «Eŕazdenť arseź» knigastonť.

Mikšnevi son redakćijaso, pitnezë 200 ćel.