Jovtneś teń Norovava

Nuŕkinestë Mordovijań Dubińkań bujeń śuroń kastïćatnede…

Dubińkań bujeś–rajonoś ašti Mordovija respublikań čilisema-čijonks jono. Son tejezeľ-purnazeľ 1928 ijestë. Pokšolmazoľ 1167 kv.km., erićanzo — 58690, ejstëst 62,69 % erźat, 5,4 % tatart dï 32,0% ruzt. Ejzënzë sestë sovavtozeľť Pokš Bereznik jonksoń lamo erźań veleť. Seks pokšoľgak. Nej erićanzo 14,8 ťožat (2007 ije), 2003 ijestë uľnesť 16,3.

1969 ijestë purnazeľ rekordoń urožaj — 15,1 ćentnert gektarsto. Rajonoś lisekšnëś iznićaks soćializmań peľkstamosonť gosudarstvanteń kšiń mijemań kis. Maksozeľ tenzë ikelev eskelićań znamä.

Jutasť sede mejle ijetnede bajťak — 39. Mezes pačkodsť tesëń sokijtne-vidijtne, a sajevi prevskak. Varštatano 2009 ijeń topavtovkstnës.

Morgoń «Morginskoje Ooo-ś» sajś eŕva gektarstonť 51,9 ćentnert! «Jovks», — mereveľ apak pejeďkšne jutaś pingeń kodgemenće ijetnestë Frunze lemsë kolhozoń kombajneroś Četvergov Nikolaj Pavlovič. «A keman!» — seŕgedeveľ son apak kavtoldo alamos ašteź.Tekeń jovtavliź, duh a kavtoldan, lamot. Avoliń keme, paŕak, mongak. Kemť-iľa te hoźajstvaś (pŕavtozo Nefedov Viktor Nikolajevič) pivsëś 10380 tonnat tovt/zerna. Ooo-ť tevs noldtneviť pakśań nejeń škań tehnologijatne, modamastoroń jorokčiś; pakśatnesë, moda meľga jakamoń kojtneń koŕas, važodsť ombo mastoroń nejeń škań traktort, kombajnat dï lija tehnika.

Anśak, moń kojsë, teči sede lamo arsema avoľ «vśo vïše i vïše»-denť, arsema koda sede pitnejstë, sïća pitneń (dohodoń) sajemga mijems tejezenť. Sajems sede lamo, jutavtoztneń koŕas, jarmakt. Modamastorsonť avoľ alamo nevtevkst, fakt, źardo «vïšeś», sëŕksëś pačtni pramos.

Avoľ vasov Morgodo, pačťasť teń peškse utomtne, kadovś Sajńale. Tesëń Ooo-ť pŕavtozo Borisov Nikolaj Mihajlovič. Tedede Sajńaleń śuroń kastïćatne pivsësť eŕva gektarsto 50.6 ćentnert, eŕva kodamo zerna dï ksnavt. 2008 ijeń koŕas purnasť 1100 tonnado lamo. A beŕań, merema, «kanstkeś»! Teleń tovźuronť menstezë (urožajnostezë) lisś 43,4 ćentnert, šužonť — 64,6 (Morgodo lamo!). Isťamo śupavčiń sajemado, , isťamo rekordto rajonoś eź marse! Meze paroś, neť rezuľtatnë sasť avoľ tombaľkstnëń ikeľga śukońakšnoź jakaź, tejeź sïń esenek, eś mastoroń tehnikaso topavtoź tevtneń veľde. Vana mezes eŕavi bažams: topavtoms pakśań tevtneń-kojtneń Rossijaso noldaviks tehnikaso! Dï te pek beŕań: mastorsonť a noldaviť paro, vasńajak, traktort, nardev kombajnat dï lija eŕaviks mašinat.

Śuroń eŕva ćentnerënť eś pitnečizë lisś Sajńalesë anśak 237 ćelkovojť. Lijatneń — 348-389. Te maksś hoźajstvanteń vijť pandoms veleń kasomań Fondsto dï lija kreditortnëń keďstë sajeź jarmaktneń. Śukpŕa Nikolaj Mihalïč, vanïk dï vanïnk Norovavań melenzë!

Kolmoće «Tešteś» rajonsonť-bujesënť «Laša» Ooo-ś, direktoroś Maskajev Mihail Andrejevič, agronomoś Baľasnikov Aleksandr Vasiľevič. «Lašas» soviť Ordańbuje, Dubińka, Lomatï, Turdak veletne. Tesë gektaroś maksś 41,0 ćentnert tovźuro, šuž, ksnav dï lija kuľturat. Vesemezë purnaź 18604 tonnat. Ideź sonzë mijemadonzo 23 mln 567 ťožat ćelkovojť.

Vesemezë Ooo-ť vete veleń modat. Jutkotne pokšt. Savkšnoś pansems mašinatneń 60 vajgeľpeń jutko. Lijasto ve pakśasonť nusť-pivsësť 30 kombajnat. Maŕavś, moli alkuksoń neďavomo śuronť kis! Tehnikaś sede lamo importoń.

Dubińkaso avoľ umok putozeľ paro korpus veleń hoźajstvań professijań učiliščanteń. Nej sonzë statusozo lija — tonavtomań tehnikum. Sonzë mehnizatortnë 2009 ijestë tejsť kelej eskeľks ikelev — eŕva gektarsto pivsësť 26,7 c. zerna. Vesemezë tehnikumoś puranś 2505 tonnat.

Koda sovetëń škatnestëjak, paro rezuľtat marto pŕadïze «pakśań ijenzë» «Krasinskoje» Ooo-ś. Pŕavtozo Rasšivalin Aleksej Vladimirovič, agronomoś Ľamkajev Ivan Viktorovič. Tesë gektaroś čačtaś 27,5 ćentnert śuro (vesemezë 9000 tonnat). Krasinado eľ-eľ kadovś vakssonzo Petrovka ruzoń veleś. Kadovś šabradonzo anśak 0,9 ćentnerëń turo (sajsť 26,6 c/ga). Keman, sï ijestë pŕavtoś Čatkin Vitalij Viktorovič krasinansetneń ikeľďasïnze.

Parste važodś rajonoń lija pakśań sokićatne-vidićatnejak, sïnst pŕavtostkak. Te «Rassvet» Ooo-ś, Nikolaj Pavlovič Ionov, agronomoś Sergej Stepanovič Sapožnikov, «Povadele» Ooo-ś (Aleskej Semenovič Kulikov, agronomoś Semen Iľič Jutkin), fermertnë Aleksandr Nikolajevič Sauškin, Ivan Jefimovič Jeremkin dï lijatne.

Ezť kemevkšnë jovtaź ćifratnes-čislatnes 30-40 ijede ikele. Prevskak eź sovse tejak: rajonoś eŕva skalsto karmi poťatvomo 3387 kg., «Laša» Ooo-ś mik 4256 kg. «Fantastika! Jovks» — mereveľť 1960-1970-će ijetnestë tede maŕaź.

A mezť kevkstnems, čaŕkodevi: važodićatneneń «lomańks» apak pando ve ćifraśkak avoľ kujalgado. Nej kovozonzo rajonsonť eŕvaneń pandïť, kunškalgavtoź, 7539 ćelkovojť, a vana Morgso, koso tejeź tuvoń pokš kompleks 24 ťožań pŕas Germańań projektëń koŕas, — 10162.

Parste pandï važodićanstëń, tagojak ledsťasa, «Sajńale» Ooo-kak — 10162 ćelkovojť.

Te vese pek paro. Isťa ulezëjak. Anśak iľazo tejeve ćelkovojeś fetišeks, oznomaks, ilinze angorda lomanenť sedejstë eŕamonť mazïčinzë, iľazo stuvtovo čačoma Mastorozo, čačoma kelezë, pokšťań pokšťanzo, ińavanzo. Kadovozo lomaneś Lomańks.

Alamnede jožo kolï te ulečiśkak: import, import, import. Tombaľde ramaviť traktort, kombajnat, krandazt, tuvoń komplekst, raštïća skalt… Nusmakadat. Meks Rossijaso sïń a noldaviť? Te koda isťa? Meks modanok, lamo-lamo kelej-kelej pakśanok sokiť «Džon Dirt» dï nuiť «Hater-Tenert»? Tïń, lomanť, kańa a maŕasïnk Norovavań nireždeź lajšemanzo?