Śokseń mizolkst

Nujań Viďaz

Koso kilejtne sede ašot?

    

Kilejť, kilejť, kilejť…

Sërejť sïń dï jolgańat. Vastneviť odt, sïreť, raćańat.

Ašot, ašot, ašot…

Maŕavi, kilejeń te ťusoś kemeviksstë vanstï peŕkan kaštmolemanť dï eś paro ježom.

Koso sïń, kilejtne, sede ašot? Kona jono sede lembe vanovtost?

Eŕamo pingem perť koso anśak araseliń! Pačkoliń ombo mastorovgak. Nejniń eŕva kodat. Anśak…

Vesemede ašot, natoj sëńšť meriť, vesemede sïń sedejeń kećavtïćat, mešťsëń sval erićat Čačoma jonkssom—tarkatnesë, koso praś keľpŕastom vaseń valoś, koso vasenćede jovtïja «avaj» valonť.

Toso sïń ašot, ašot…

    

Viŕavań sëdne

Eskeľksëń kelesë lejnenť troks ašo čiŕkeks menďavś kedeń ečkeë kilejne. «Dï te koje-kineń alkuksoń sëdne!» — toknozevś sedejem.

Sonzë langa, kemezeviń, lejnenť tombalev jutni peleve malava sonś Viŕavaś. Jutni salava, piľge sur langso. Peli, iľast puvtavo udïća narmuntne, iľast čoľderdezeve sijań pilekstnë, konatneń pongavtninze taradtnëń peva kovoś.

Mezť tija son jaksi, kodat tevť jakavtï?

A sodan. Merems videstë, moneń meń tev. Meks moń kevkstems? Kadïk jaksi, kuva tenzë eŕavi.

Sï peleve, dï tago son kaštmoleź tui lejnenť tona jonov. Tevť…

Sodavliťkak ton, Viŕava, koda teń a satnï isťamo sëdne…

    

Śokseń jovks

Veť, kińgak apak kevkstne, praś vasenće keľme. Tikšetneń lopast langa valskeń zoŕaś počodś počt. Koštoś — lekśat leksevliť. Kašt. A čuľť a čaľť. Molićanť eskeľksënzë, eŕva kaštorksoś maŕaviť kije sodï kosto.

Čivalgoma langa, źardo sïrneks kuvtoldozevś čipajenť mejeľće mizolksozo, virenť keles piže-ožo vajgeľsë lajšezevś-kuvsezevś Viŕavaś.

— E-e-ej! — seŕgediń tenzë čudikeŕks jonov molića lejnenť troks: — Meze tejevś martot? Meks, kuvaka čeŕ, isťa rangat?

— Sursemevteme kadoviń! — kajatotś tona jondo, vireń sede čopoda tarkastonť. — Tečiń keľmeś pultaź pultïze sursemem. Kov nej moi apak sudŕa?..

— Užo, ojmak, vireń pŕavt! Mezejak lija mutano, — ojmavtïja sonzë.

— A-a-a! — lažnozevsť vajgeľdeń peŕkan čuvtnë. Surseme… Te tago mezeń sodamojovks?

A sodïliń: kuvaka ašnaza, prok lijanaz, čerenzë vireń azoravaś kizna sval sudŕakšnï-vaďašavtni paporotnikeń lopaso. Sekskak te pokš tolga jonov molića tikšenteń meriť viŕavań surseme. Ćakskadś nej vana, pŕanzo a mejsë sudŕams.

Mejsë, koda nej lezdams majsevićanteń?

Meľavksom moń nej vejke…

Lopa, meľganzo omboće, kolmoće…

Te avoľ ikelem sïreždića kilejeś jomavtni mazïčinzë. Avoľ pekšeśkak.

Te škaś isťa nocori eŕamo pingestëm čitneń.

Či, meľganzo omboće, kolmoće…

Sï tundoś. Son palasï, kutmordasï te jolgańa kilejenť dï kopačasï pačk nevtića piže paćaso pekšenť. Oršnevťsïnze odiŕvaks. Škań jutaź sïń, vireś gajgezeviť ćokovoń ojmejožoń solavtïća gajťsë.

Moń vanna sïre kośkańa čuvtom źardojak uš a purgondï.

Lopa — či.

Lopa — omboće.

Lopa — … pŕadovsť.

Meľavksom moń nej vejke: eŕva lopaś, źars eź pra, valdomtovoľ peŕkanzo taradtnëń, veľmevteveľ keńarksoń tolnëť.

    

Kov?

Vireń kitneva-jantnëva čudiť-čoľderdiť sïrneń čudikeŕkst. Isťa čudi ezgast tundoń-kizëń perť taštaź mazïčiś.

Eŕva eskeľkstëm piľgeń aldo meni jaksterť ťus narmuń-žojť. Meni dï tui livťaź peŕkan čaťmonića čuvtnëń jutkova. Te isťa kortni marton sonś ožo śolmo, nusmańa jožoń sratvnića śokseś.

— Kov-kov, kov-kov — livtniť piľgem aldo kortakšov narmuntne.

— Kov, videjak? Kov isťa ton? — kevkstni ejsëń ikeľgam čoľderdeź čudića ožo vedeś.

Eskeľks, tago — «kov?«. Omboće, tago…

— Koda kov? — menś keľstëm, sedejem eź kirdevt, mašneteź. Kov vese, kov tïń, lopat, tov mongak. Eli, a sodasïnk, kov terdi ejsënk dï ejsëń modaś-mastoroś?

Kov-kov…

    

Śukpŕa, šekšata!

Eziń kenere panžomo seľmeń, kije-buti: tuk-tuk-tuk…

— Kije toso? Kiń udomazo javaś? Ods suťamiń.

Tuk-tuk-tuk, tuk-tuk-tuk…

Meze tejat, savi kadoms lembe tarkanť.

Kepe-štapo jutïń vaľmanť pelev dï varštïń ušov. Tusto bojarkurotneń jutkova kivčkajesť piže oźazt. Lopatneń langa ožoldsť čuvtoń šukšt.

Čaŕkodiń.

Kuva-buti vaľmatnede veŕga peľneś vaŕat, peštś tutmanzo šekšata.

— Teke lija ška eź muje, — meriń maŕamga muzgordeź dï ods čiremiń tarkazom.

Javavtoms udomanť eź savo.

Tuk-tuk-tuk — tago kajatotś ušosto.

Stiń dï karmiń oršneme.

Mezť kežijavtnems narmunnenť langs? Mezeń čumozo? Škastonzo teń ťankadś. Kije udsi isťamo škane? Vaľmalga jaki-paki pŕasto piľgs ožo-jaksteŕsë oršaź avoľ sïre ava — mon te škas, viźksčama, tarka langso lužaľan, rungo sëstavtńan…

— Śukpŕa, šekšata, sťavtomat kis!