Od Purńaso pokšči!

Od Purńaso lomantne teškstïź velenť čačomačinzë. Sonzë jutavtïź panžikovoń 31 čistë ojmsemań kudonť vaksso. Ušodovś 11 čassto. Purńaneń topodsť 150 ijeť. Teškstamo purnavkšnosť avoľ anśak tesëń erićatne. Sakšnosť lija jondojak, seť, kiń «počost keŕazeľ» te velesënť dï kiť nej sravtnevsť mastoroń keles, seť, konatne kadovsť sedejsëst čačoma velest marto. Keńarksčinť jutavtomanť kemekstïź te veleń «ejdetne», konatne uľnesť te činteń lezdïćaks. Te — Vasilij Ivanovič Veľmiskin dï Ustinov Sergej Nikolajevič. Pokš, sïndest baška, vij putsť te eŕaviks teventeń Kačkajev Aleksandr Anatoľevič, veleń pŕavtoś, dï Bojarkina Marija Dmitrijevna, kona anokstïze pokščiń sćenarijenť dï lezdaś lija tevsëjak. Važodsť isťa žo Admajkina Nina Fedorovna, aštemkudoń, dï Židkina Aleksandra Fedorovna, bibliotekań pŕavtnë. Neť lomantne mazïlgavtïź vastoma tarkanť. Raćańa kilej alga dï sireneń kurakš jutkova putnesť źarïja stuvort. Evanť langso uľnesť baľagań pokš pusmot, putoź eŕva mezeń pŕakineť, čapamo lovco, erźań braga, pačalkseť, kši dï meď…, anśak narmuneń lovco araseľ. Aštemkudoś mazïlgavtoź: pongavtneź stenavanzo mazïj oskat, piŕavkstnëń langa kajseź mazïjdejak mazïj pokšt paćat. Pek beŕaneś — pongavtoź plakatoś sermadozeľ ruzoks: «S prazdnikom sela!» Stuvoronť vaksska jutamsto sïćatne, kiń uľneś melezë, varčnesť tanstest stuvor langs putneź jarsamopeľtneń.

Mon vasenćeks sïń aštema kudonť vakss. Alamo škań jutaź karmasť samo azortnë. Noldïź Bakič Viďajeń moronzo. Velenť kuvalma sradś ćeranť mazïj vajgelezë. Mon arsezeviń: kodamo mazïj minek kelenek, dï źaro talant jomsiť erźatneń jutkso, meks alamo meľ javiť erźań kuľturaneń. Vanstovoľgak erźatneń mastorost, a ulevelť isťat zïjan tevť! Źaro kasovoľť ine erźań lomanť! Neť arsematnede novoľś pŕam, nusmańgadïń, sedejem rangozevś, a arsematne tusť ledstneme pokšťadon-babadon, Ťušťań-Purgazoń, erźatneń eŕamo pingedest.

Apak reďa vaksozon saś te veleń Feďa jalgam, umoń sodaviksëm greko-rimskoj peľkstamoso. Ušodovś veledenzë kortamoś, raśkedeń arsematne tusť vejonov. Karmiń sodamo, veleś pokš, veteśadt kudot, pelest — čavot, erićatne kadovsť anśak nile śadodo eľ lamo. Lamotne tukšnosť eŕva jonga važodemań vešneme. Kolhozoś jažaź, školaś pekstaź. Tonavtnićatneń usksiť Kočkurveleń školav. Veleń školanť kuvalmozo 70 metra malava, son doprok od, no čavo. Mezejak ejsënzë a tejejevi. A mujevi prevej, teveń teića veleń lomań, kona sonzë tevs noldavlize. Nej školaś ašti teke kadaľka. Źardo ardïń avtobusso Purńav, vaľmava vanoź redija: Purńań modaś pek raužo, teke śormoda. Arsezeviń, tesë parste eŕavat, velenť tarkazo pek mazïj, kecniń tesëń erićatneń kis. Fatiń, od lomantne karmasť ruzïjamo, mankurtoks tejeveme. Źardo valgiń avtobussto, uľnesť aštićat — Purńasto tuićat. Od tejtertneń kevkstniń: meks isťamo pokščistënť orgodťado? Jovtasť, miń anśak mekev-vasov. Anśak se tejterenť sede tov ezija neje.

11 čassto panžiź pokščinť. Ruzoks. Ruzoks kortaś erźań avaś, Kočkurbujeń otdelëń kuľturań pŕavtoś. Mejle maksť val veleń pŕavtonteń A.A.Kačkajevneń. Son ledstinze velenť eŕamo pingenzë, lemest paro lomatneń, jovtaś lembe valt sponsortnëneń, kortaś 1941-1945 ijetnede, kiť te vojnasonť karmasť maraľaks.

Son javoľavtś: «Vanodo, koštsonť minek zemľakonok, samoľotsonť Ustinov S.N». Sergej Ustinov, alkukskak, kecnevtinze veseń: 20 minutań perť livtneś velenzë veľkska dï nevtś livtnemań jorokčinzë, vese kecnesť, ćapasť dï rangsť tenzë. Mongak, teke ejkakš, sejeriń tenzë pokš meľsë. Čaŕkodevi, od lomantneń seľmest śavadś Sergejeń langs, sïretneń sedejest keńardsť sonzë kuvalma. Lamot učosť sonzë veľavtomanť te pokščinteń. Mongak arsiń kedenzë śuvordams dï kutmordams. Eź savo. Buľčom, peľś samo, palsesïź sonzë od tejtertne dï kežijavtï polazo.

A.A.Kačkajev teškstaś zńarïja lomanť kaznesë, gramotaso. Mejle maksť val I.S. Burnajkinnëń. Son paro valt jovtaś te veledenť, lomandenzë, kazś lamo knigat bibliotekas dï mejle seŕgedś erźań moro. Sede tov kortaś eś veledenzë, sedej jožodonzo, pokščiń sponsoroś, velenzë večkićaś V.I.Veľmiskin. Son kortaś anśak tiriń keľsë — eŕaviks tevde. Śukpŕa jovtan veleń pŕavtonteń, moneńgak val maksokšnoś. Mejle ušodovś omboće peľksësś.

Vasenćeks eś morosost lomantneń kecnevtiź Kočkurbujeń artistnë. Poladïź «Kelu» ansambľań morïćatne-kištićatne. Lomatneń meľs pek tuś Teńgužoń bujeń paťat-sazortnëń moramost. Parste vastïź «Alo vele», moronť, konań morïze Paniševa Ańa. Son eś veledenzë. Mejle artistkaś terdinze lomatneń martonzo kišteme. Vasenćeks čijś kolmo ijeń tejteŕka, meľganzo eź kirdeve 90 ijesë baba. Miń vanïnek meľsparoso.

Źardo vese pŕadovś, mon pškaliń lomatneneń. Sïre lomantne kecnesť te činť kuvalma dï meľavtsť, źardojak dï ulezë isťamo žo vastovoma kulomadost ikele. Mon meriń, eŕavi kastoms paro nućkat, isťat koda V.I.Veľmiskin, S.N.Ustinov, a nej eŕavi Purńań erićatneneń lezdams paro tevsë veleń pŕavtonteń. Te paro modaś lomanteme a kadovi. Karmindeŕatado, erźat, orgoleme, tarkazonk sïť lija raśkeń lomanť. Kalmazïrenk, Purńań erićat, jomi, jomi tïnk eŕamo pingenkak. Seks eŕado erźań prevsë, eŕazń meľsë, erźań tevsë!

Kšumanćań Pirguž, Saran oš