Uleveľťkak Ijerëń konďat. Jovtnema.

Nujań Viďaz

Sïrginek Petrovka virev. Pengs. Bukaso. Son latoška, śuronzo, końanzo kelezë — metra malava. Ťužala pona. Eś pŕanzo, varštat langozonzo, lovi vesemede prevejeks, kidejak a pelićaks, vijeveks.

Čipajeś anejaviksctë sasto keveri alovpandt. Čokšnes, a mezť varštnemskak sïrneń čamanť langs, veľavttano. Aštemkovoń činzë avoľ rudazov, tošnačiń javšića sundeŕkovoń — kuvakat, lamo-meze valdosto valdos keneŕat tejeme, anśak iľa nuźaldo.

Bukanok čeľkev kijavanť eskeli bukaks — apak kapša, čaťmoneź. A eŕazkavtanaka. Moli dï paro. Miťa leľam, paťań mirdezë, eznaľanok, dï mon, kradazsonť jonsto ozado ašteź, kaľakatano kudoń, veleń dï kolhozoń tevtnede. Miťa sodamonok kuvať urenďaś-služaś Vasol Čilisema jono. Lamo neś, lamo maŕaś, kirdś, koda karmavtsť, iľazo kajavo Japonoś Sssr—ť, moŕasto-moŕas mastoronť langs. Saś vasolo jonkstnëstë, uŕvakstś dï uš iješka eri minek, esenzë velesë. Seks sejeďstë ledstni, arsi, jovtni nej teń tosoń eŕamodonzo. Kunsolan. Neŕgstńan kelem mongak, kevkstńan, meze teń a čaŕkodevi.

Kizënť mazïj, vijs sovamo škazo. Kinť kuvalt kuroń-kuro jaksterdiť, mizoldoź vanïť langozonok čavkań pŕat, ožoldïť, teke piźoloń umarneť, pižma tikšenť panžovksonzo, tipeľ-tipeľ livtniť veľkskast, pŕa triť, ašo śolmine nimiľavt. Meks a livtnems? Meneleś sëťme, a leksijak, vańks. A nejat čamastonzo kadoviks peľ pankskejak. Kekšnesť, bešokoń, ta-kuva važdamoń a sodïjtne. Ojmsiť. Vijť purnïť.

Vaďašiť-palsiť pilem vakssom aštićanť solańa-valańa valonzo. Lomaneś son od. Kortakšov. Vajgelezë vańks, veŕga «livtnića». Večkeviť kortamoń luvozo, jovtnemanzo Čilisema jonksoń tarkatnede, tosoń kojtnede-ilatnede.

«Ardtano». Kadovsť udalov kolmo-nile vajgeľpetne— ezť reďavgak. Sovinek viŕs. Tesë, čuvttnëń piže latost alo, sede čopoda, leťke dï, meze vesemede večkevi, ekše. Muinek «verde» sajeź końovtnesë teškstaź keŕamo tarkanť dï škań apak targse kundïnek tevezënek.

Śavordïnek źarïja pekšeť. Ćok-ćok petninek, piľsinek krandazoń kuvalmoso dï kandtninek ki čires. Kepsinek čočkotneń krandazs. Purnavś ejbaro ulav. Miťa leľam onkstïze vanovtsonzo pokšolmanzo dï pškadś moneń:

— Nu koda? Sajeviť? — gajgezevś alamnede ćijnića vajgelezë.

— Kortamskak a mezť, — apak kavtoldo jovtïja melem.

Bukaś, videjak, šoždïnestë, vijeń apak puto sïrgavtïze ulavonť. «Meze te sonenzë…» — meriń eśkan.

Viŕstë liseź kiś tuś alamnede alovpandt. Śurakšonok apak lotkavtne, livčańasto, teke psakat, kuzinek vačkaź čočktneń langs. Bukanok uski prok traktor. Anśak a… urnï.

Odtano. Jožonok nalkseź nalksi. A maŕavi «vireń» sizemaśkak. Ezinek reďajak, kortazevinek morotnede: armijań, oľačiń, tundoń, śokseń, večkemań…

— Armijaso moń sehte večkeviks morom uľneś «Legendarnajaś». Ehi, morsinek sonzë! Koda zërnevťsïnek, koda zërnevťsïnek, maŕaviť vajgelenek Kitajeń čirenť tona jonojak! — ledstnemadonť keńardoź dï kapšaź jovtni teń Miťa leľam dï poladomga apak učo veŕga vajgeľ seŕgedize «večkeviksënzë».

Nad toboju šumät, kak znamöna, Godï naših velikih pobed. Solnćem slavnïh pobed ozaŕonnïj — Veś tvoj puť v naših pesńah propet. Nesokrušimaja i legendarnaja, V bojah poznavšaja radosť pobed. Tebe ľubimaja, rodnaja armija, Šľot naša rodina pesńu-privet, Šľot naša rodina pesńu-privet!

Vajgelezë morïćanť čovine — vasenće, son gajgića, livtneź livtni mademe sïrgića pakśatneń, kinť čireva tija-tuva vastnevića kaľtneń veľkska. Mezekskak a maŕavi moroń «laksićanteń» sajems vesemede verse notanť. Morojutkonť seŕgedemstë noldtńan martonzo od aťakšoń vajgelem mongak. Ulavonok ťokškesë ozado ašteź moratano žojsë. Kunsolodo tovźuroń-rozeń pakśat, kunsolodo čirevanok nuvsića baľagat, kunsolodo Petrovkań ruzoń tejterť. Melenek paro, tevenek a aštiť, bukanok uski a parksnija.

Naš parovoz vpeŕod letit, V kommune ostanovka… —

moraś sedejem.

Koda-buti pačkodinek — ledś melezënek umoń-umoń, iľazo ule «Voločajevskije dni» fiľmastonť moroś «Po dolinam i po vzgoŕam». Strojsë jaksićatneń meľs, Miťa leľań valonzo koŕas, pek eź tukšno, ojmejožo eź kepse. Nusmańačiń suv, keľa, langanzo kajaź. Kadïk! «Laksinek» meleń viteź sonzëjak.

I na Tihom okeane Svoj zakončili pohod…

Kunsolosť «konćertënek» avoľ anśak kavto jonganok sravtovoź kelej pakśatne dï baľagatne-tikšetne, kunsoloś pokš vasońpejeľks sťavtoź pilesënzë Ijer bukanokak.

«Ijer… Meks isťa lemdiź? Mezde kortï te valoś?» — apak učo moronť pŕadoź sodavtïmim, valgś prevzëń kevkstemaś. Ijer dï Ijer… Minek velesë te valoś a marsevi. Pošań Arkajgak, uš ono kodamo «knigań porića»,ono kodamo sodakaj, sonzë peľdejak eź marseve. Mezde son, alkukskak? Kije isťa teškstïze? Paŕak, kolhozoń pŕavtoś? Son teń kuvalma kol, son lišmeń dï bukań popoś.

Alovpandt kiń jutkoś pŕadovś. Pŕadovś «festivalenekak». Ucor-ucor valginek «sćenastonok». Eno koda? Jala sede šoždïne karmi Ijernëń.

Jutïnek ulavonť vaksso jalgo moleź Ašo lejnenť troks kajaź čuvtoń sëdnenť, meľganzo kadovś udalov Petrovka velenť pezëjak. Ušodovś vandora pandočamaś. Viďstë mereź, kodamo pando — verev molića kiń jutko. Anśak. Moľťano vejkenek-vejkenek turtov čurosto valoń kajseź, ulavonť vaksso. Piksëń viďmetne Miťa leľań keďsë, son vetićaś, son «pokšoś».

Jutavś alamoń-alamoń «kuzića kinť» pelezë.

Poladksozo moli