Pamoŕkst (jovtnemineť)

Pamoŕkst (jovtnemineť). Nujań Viďaz

Tejeveľťkak vese isťa…

Jutan te mazïj, tusto lopasonzo teń kaštordïća umaŕkskenť vakska, varštan langozonzo dï sïremiť mešťsëm meľsparot. Lopanzo kelejť, čopoda-pižeť, varmań kovoltnë meleń viteź nalksiť-čolediť martost. Śokseń ušodoź od, vete-koto ijesë čuvtïneś kecnevtimem piže, jaksteŕsë tokaź mokšnaška umaŕsënzë. Valańat, ćitniť, teke štaso vadneź. Vedra malava valtïń.

Telenť iľtize ćeľća tundoś. Modaś solaś.

Solaś dï… «Vaj, te mezeń ďunija?!» — lisś kurgstom Mazïjnenť langs varštaź. Ašteś son… śavoreź. «Te mezeń projav?» — mik talakadïń malazonzo jutamsto. Kundïń taradozonzo dï uskija sasto, jožoń maŕaź eseń jonov, nokavtïja vitems.

Čuvtïneś ćak kirdevś modasonť. Rungozo viďstë eź kirdeve. «Ja, te ton meks, Mazïjne, eľ piľge langso ašťat?» — pškadiń maŕamga. Peŕkanzo veľaź, piľgem vajsesť polda viďs modanteń, potmovanzo, maŕavś, — vaŕat. Maksazej, paŕak, lija kodamo-buti pača čuvnoś norat, razdinze-porinze Mazïjnenť undoksonzo. Sekeń vant, alonzo tejneś teleń jutavtomań pizëjak.

Lezdamo tombavozenteń. Eno koda! Vasńajak čaviń ejstënzë peľ metraškań turo pezëmkske. Aravtïja sëredićanť videstë sťado dï śulmija, iľazo śavore ods, pezëmks penteń. Mejle kandïń vedra-omboće parste naksadoź šukšt, čuponija-kavšakavtïja alganzo-peŕkanzo modanť. Sede parste šeškija-matrïja, valïń jurozonzo źarïja veď. «Pičkak, pičkak, Mazïjne! — putïń tešks tejeź tevezëń. — Purnak kizëń perť vijť».

Saś šalnoź dï ta-kov kapšaź, panžikov. Čačomań-sïrgozemań dï kecnemań gajgića ška. Ejstënek kedeń venstemga malaso vireś peškedś ćokovtneń morosost peľkstamotnede. Moneń maŕavś, beŕaństë morïćat jutksost araseľť. Vese «sajnesť» vaseń tarkat. Ašoso kopačavsť umaŕkstnë. Seľmeń śavadoź vanś langozost Mazïjne sazorost. Anśak koj-kuva taradkevanzo lisnesť ďokuša panžovkskeť dï beŕakške, vete tŕošnikeń pokšolmaso, lopineť. Kineń panžikov, keńarkst, kineń—…

Eskeľasť čiť, targot, kovt, jutaś kizëś. Sëredićanť tunda purgondavks lopinenzë ezť pokšolgado, — pŕazo tusto pižesë eź veľťavo. Štapo, lovt, ašteś kizëń perť. Ućaska. Ejstënzë kurakš alov a kekšat.

Ušosonť taštamkov. Śokseń ušodks.

Varštan Mazïjne langs dï meľsparodonť a kirdevan — mizoldozevan: merť, lopavtomo, štapo taradkevanzo pongavtneź — ta-koda a kemevijak! — meleń konďat pokš piže umarť. Kosto, koda isťa!

«Kodamo mazïj uleveľ Modanť čamazo dï sonś Lomaneś, tejeveľťkak toń ladso, Mazïjne, vese!» — sïť teń nekeť meľtne čuvtïnenť langs varštaź.

Toń vese vasenćede…

Šalnïća, sval ta-kov kapšića Suranť viť čirenzë vatolat, sekeń vant ťokšozost kuzemstë ojmeť lisi. Źarïja čiń perť molića pizemeń raužo-sëń peľtne sejeďstë valgoniť pŕazost ojmseme. Sestë meneleś vejsënďavkšnï modanť marto.

Sundeŕgadoma malava varštïń vaľmavanť dï tajmazkadïń: viŕsë kopačaź pandtnëń udaldo, pekšetneń-tumotneń potsto lisś dï vanï langozom, terdi ejsëń, teke umoń jalgam, pokštojak pokš peškse kovoś.

Źaroksť nejnija sonzë lisemanzo uš eŕaź, lovt, pingem perť? Kańa lovovi… Kodamoks? Kańa jovtavi… Nejnija sonzë sëń suvso kopačaź-suvťaź, nejnija sireneń ťusso, nejnija nuvsićaks, arsićaks, pštistë-kežejstë vanïćaks, kirdeveź mizoldïćaks, riznïćaks, meľavtïćaks…

Kodamoks lisś ikelem nej — źardojak. Ožo-jaksterť dï pokš, prok braga čakš, — te eno kadïk, isťamoks sakšnoś teń. Veľť uš malav saś, teke viŕstënť kepetetś, — vana meze abungavtïmim. Jutak, maŕavś, vajgeľbeška čevgeń dï kaleń kurakšso mazïlgavtoź lajmenť troks, ujť venčkesë Suranť tona čirev, kuzť tusto čopoda viŕganť Aťa pandonť pŕas dï uľat kelej čama Oskanť ikele.

Šumbrači teť, Veń Azor!

Neť valtnëń-arsematneń jovtaź, venstik kedeť dï apak pele, meleń viteź, ďoľaź vaďašik ikeleť aštićanť čevte, ekše dï valańa rungonzo. Važdïk, ojmavtïk, karšonzo sťado ašteź dï langozonzo seľmeń teťkeź vanoź, majsevića-talnïća ojmeť. Kortnik martonzo, jovtnik mezde lažnï-kitordï sedejeť, — kunsolotanzat dï, paŕak, lezdï. A sťako bažaś sams isťa malav martot vastovomo.

Śukpŕa, Veń Azor!

«Toń vese vasenćede!» — pejdezevś langozom vanoź azoravam jovtnemadom kovonť marto vastovomadom. Vide, jalginem-oinem: eŕamosonť vejkeť mezťkak a ersiť dï źaro iľa vešne a mujat, vese-vese maksovi anśak vesť dï anśak esenzë čačoso — vesť čačoms, vesť tonavtnems sťado ašteme, kortamo, vesť maŕams od škań lejenť lažnomanzo, vesť kuloms. Vese. Pe. Činť-kovonť alo omboksť ikele ladso mezejak a tejnevi, vese-vese polavtnevi.

Kodamoks neija se jaksteŕ-sëń sïća čokšnestënť peškse Kovonť, źardojak uš a nesa. Nesa, źaro teń Pazoś maksś nejems, nesa, dï anśak lijaks.