Tundoń škava-malava. "Ijeń ťust" knigastonť sajevkst.

Tundoń škava-malava. “Ijeń ťust” knigastonť sajevkst.

Ijetne

Mejeľće ijetnestë kuľat tundodonť učńan piže oźaztnëń peľde. Ejkakšškastom sondenzë javoľavtniľť kaźamo vajgeľ varsitne. Sïndest mejle žojnezeviľ pirenek udalga sval kov-buti eŕaskalića čoľdeŕkaj lejneś. Te škanteń polavtoviľť pede pes pakśatneń ťusost, kaladïľť kitne, sede valdomiľť pakšatneń čamast. Okojniki kajatïľť velenek tombaľde vitnemado mejle sïća traktortnëń urnomast. Sïnst zërteś uľneś čapineks: lembeś a potavtovi.

Te uľneś umok.

Koda nej?

Nej tundoś sakšnï tuń lijaks. Maŕavi teń, martonzo lisś kodamo-buti aparo. Sakšnï son kekšneź, eś peŕkanzo vannoź dï pŕań apak šna. A čadïvedeń šalt, a piśma-roń morot. Araś, a kirvazsteviť tenzë ikele ladso keńar-ksoń śatkot.

Meks?

Meks son tejevś pŕań noldaź aštića ureks? Kije čumoś?

Sonś tundoś eli, paŕak, mon?

Kilejeń morsemat

Avtobusoń vaľmatneń tona jonga kelej-kuvaka koctoks uiť lovso veľťaź pakśatne. Sïń činť karšo kuvtoldïť si-jaks.

Sëńaža suvonť pačk čiiť ikeľgam olgoń kapat, čuvtt, kurakšt… Paro jalgaks aholdaś teń śolmosonzo dï seske jomaś sïrečidenť raužola varmaveďgeveś.

Škazo tundoń, anśak tej źars eź pačkodť.

Čarotne eŕazasto loviť ejgaža vajgeľbetneń. Śado vejke, śado kavto… Apak učo vasov terdića kiś čopavtś piče viŕs dï kerize sonzë kavtov. Sërej piľge čuvtnë seľmeń śavadoź vansť langozonok.

Vana noškstasť seľmem ikeľde pičetne dï sasť tarkazost kilejť. Langsost ašo dï raužo suresë kemeľďaź pokajť. Prok odiŕvat nalksema-kištema kužoso! Pŕasost ćivtordïť sijaso vikšneź pangot.

Kaštordïť čarotne. Kivčkaiť ťustnë.

Vanan vaľmava dï peľan: iľazan lïkazeve, peľan, tan-davtsïń mazïčitneń. Vejenst kilejtne kaštansto, pŕań veŕga kandoź, tukšnïť udalov, lijatne, sede vejonsetne, lisiť sïnst tarkas. Neť tarkań polavtnematne-čaramotne veľť moliť erźań kezëreń pingeń kištematneń-moramotneń jonov.

Morïť kilejť!

Maŕavi teń, koda gajgi vireń eľ maŕavića muzïkaś. Paŕak, avoľ kilejťkak isťa vastïť tundonť? Paŕak, kuvaka rućaso tejterť lissť kužonť kunškas?

— Maŕat, morïť? — kajatotś kuťmerem udaldo avań solańa vajgeľ. — Kodamo lužańa moronť luvozo!

Vana kiś sajś lija jonks, dï valdo nusmańačide peškse kilejeń kužoś kadovś udalov, dï ods panžovsť pakśań dï vasolo nejavića viŕbuloń sëńaža jonkstnë, ods kivčkajezevsť sëdť, palmanť, vele čireť…

Od, kavšańa čeŕ šoferëś varštaś minek jenov dï eŕaskavtïze mašinanzo.

«Iľa panť ejsënzë, ćoram, iľa čijevť! — eśkan eńaldïń najan ćoranteń. — Ardt sede sasto. Iľa kapša tujems mazïčinť ejstë. Avoľ vasov kadovś. Paŕak, ods veľavtat? Meleť araś kunsoloms morot tundoń vastomado? Murdak! Meze toneť te ašti? Eli sïń toneť a eŕaviť?»

Araś, ezť pačkode eńaldoma valom.

Čejeŕ dï «čejerne»

Soks kikstnëń troks ečke kajarksoks targavsť čejereń čeľkeť. Sïń viŕ kurïnestënť kirdsť ki pakśa pelev.

Kov sïrgaś pšti pejneś? Pekinenzë pešteme eli, paŕak, kineńgak inžeks?

Veľavtïń soksom «stavksoń» kuvalt. Eka! Vantaja! Vaso-devś lija marto! Isťa vana! Dï mezť abungalems? Ušosonť ejźurkov. Sonzë luš valdo dï lembe nalksemanzo puvtasïź kulozenťkak.

Kepedija vanovtom dï varštïń udalov. Vaj, źaro jutaś! Kol, nejavi, pakśava lïtïćaś, avoľ kaľava ponksoń kandt-nićatnede.

«Źaro moneń sonzë ladso savoľ onkstnems? — apak učo saś prevezëm. — Izńavoľ-avoľ teń zńaroń jutkoś?»

«Ajgorom» uskimiź avoľ vasolo olgoń kapanteń. Ozïń čikunška jonov suvso leksića olgotneń langs. Targija zepstëm bloknotkem. Eź kemeve esteńgak. Čejerenť konďaks moneń savoľ kandoms eś stalmom… veteśadt vajgeľbeń jutko! Kandoms, sodaź, videstë-videstë lov šušmo potmova, viŕga-latkova. Źaro čiń perť izńavoľť teń neť vajgeľbetne,— lovnomost eziń karma. Čaŕkodevi ćifravtomojak.

Isťa vana! A mezť tenek pokškavtnems. Čejerenť koŕas miń — čejerneť.

Sëń moro

Kelejstë uvnï-lajši varmaś. Son leťke dï lembe; maŕaviť peńaćamoń uvtsonzo tundoń vajgeľť. Čiń-kavtoń jutaź sëń sulikaks tejevsť tija-tuva veďseľmineť. Sïnst langs seľmeń śavadoź vanś dï vannoś eś čačonzo rakića čipajeś.

Karšom eskeli avoľ sërej, avoľ viškine jolgańa rungo tejteŕ.

Oršaź son pŕasto piľgs vańks sëńsë: sëńšť merića lembe paća, sintetikasto šoždïne sëń paľto, sëń ćulkat, sëń molevks…

«Vanodo, — uľneś melem merems maŕamga, — menelenť sëń ťusozo valgś tenek!»

Eziń kirdeve, varštïń Tundoń pazoks molića tejterenť čačos. U-ujk — jutaś pačkam sonzë sëń vanovttonzo. «Jovtïka, niľkskem, ton avoľ Meneľavat?» — ćak eziń pškade vakskam sëń jutïćanteń.

Meneľstë eli kadïk kosto lijasto kije-buti jalateke pškali tenzë: «Moń meneľnem!».

Vide, te «kije-buti». Anśak avoľ mon.

Sestë eno koda moneń merems?

Kadïk eno kadovi teń «sëń moroks».